Standaarddeviatie berekenen
Om de standaarddeviatie te berekenen vul je je gegevens in, gescheiden door spaties, puntkomma’s of nieuwe regels. De calculator toont alle belangrijke beschrijvende statistieken samen met de stappen.
Bron: par. 1.3.5.1, NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods – liggingsmaten (gemiddelde, mediaan, modus), in het Engels. Bijgewerkt: .
Zo wordt het berekend
Zo werkt de berekening
Voor een reeks van n waarden x1, …, xn gebruikt de calculator de definities uit het NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods:
- Gemiddelde: x̄ = (x1 + … + xn) / n
- Mediaan: de middelste waarde van de gesorteerde lijst; bij een even aantal het gemiddelde van de twee middelste waarden.
- Modus: de meest voorkomende waarde. Er kunnen er meerdere zijn; komt elke waarde even vaak voor, dan is er geen modus.
- Spreidingsbreedte: maximum − minimum.
- Steekproefvariantie: s² = Σ(x − x̄)² / (n − 1), standaarddeviatie s = √s².
- Populatievariantie: σ² = Σ(x − x̄)² / n, σ = √σ².
Steekproef of populatie?
Zijn je getallen de hele groep waar het je om gaat (bijv. de cijfers van alle leerlingen in één klas), deel dan door n. Zijn ze een steekproef waarmee je iets wilt zeggen over een grotere groep (bijv. 50 ondervraagde klanten), deel dan door n − 1 (correctie van Bessel). In Excel zijn dit STDEV.S en STDEV.P.
Uitgewerkt voorbeeld
Gegevens: 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 (n = 8). Som 40, gemiddelde 40 / 8 = 5. Gesorteerd zijn de twee middelste waarden 4 en 5, dus de mediaan is 4,5. De modus is 4 (drie keer). Kwadratische afwijkingen: 9 + 1 + 1 + 1 + 0 + 0 + 4 + 16 = 32. Populatie: σ² = 32 / 8 = 4, σ = 2. Steekproef: s² = 32 / 7 ≈ 4,5714, s ≈ 2,1381. Spreidingsbreedte 9 − 2 = 7.
Kwartielen
Q1 en Q3 gebruiken lineaire interpolatie (Excel QUARTIEL.INC, de standaard in R). Lesmethodes en sommige rekenmachines gebruiken soms andere methodes, dus kwartielen kunnen licht afwijken.
De berekening is numeriek stabiel (gecorrigeerd tweepassalgoritme) en reproduceert de gecertificeerde referentiedatasets van het NIST, ook bij grote getallen met een kleine spreiding.
Frequentietabel, z-score, variatiecoëfficiënt en boxplot
Staan je gegevens in een frequentietabel, zet dan "Soort invoer" om en schrijf per regel de waarde en de frequentie: de regels "2 1", "4 3", "5 2", "7 1", "9 1" zijn dezelfde acht waarden als in het voorbeeld en geven opnieuw x̄ = 5 en s ≈ 2,1381. De stappentabel toont dan de kolommen f · x en f · (x − x̄)².
De z-score zegt hoeveel standaarddeviaties een waarde van het gemiddelde af ligt: z = (x − x̄) / s. Voor x = 9: (9 − 5) / 2,1381 ≈ 1,8708. De variatiecoëfficiënt zet de spreiding af tegen het gemiddelde: 2,1381 / 5 ≈ 42,76%. De standaardfout is s / √n = 2,1381 / √8 ≈ 0,7559.
De boxplot tekent Q1, de mediaan en Q3 als een doos. Waarden die meer dan 1,5 keer de interkwartielafstand onder Q1 of boven Q3 liggen, gelden als uitschieters (regel van Tukey) – in het voorbeeld alles buiten 1,75 tot 7,75, dus de 9.
De afzonderlijke maten uitgebreider: standaardfout, variatiecoëfficiënt, kwartielen met vier methoden en gemiddelde.
Veelgestelde vragen
Moet ik de standaarddeviatie van de steekproef of van de populatie gebruiken?
Gebruik de populatieformule (deel door n) als je gegevens elk lid van de groep bevatten. Gebruik de steekproefformule (deel door n − 1) als de gegevens een steekproef zijn waarmee je de spreiding van een grotere populatie wilt schatten – het gebruikelijke geval bij metingen en enquêtes.
Wat is het verschil tussen variantie en standaarddeviatie?
De standaarddeviatie is de vierkantswortel van de variantie. Ze heeft dezelfde eenheid als de gegevens (bijv. cm), terwijl de variantie in kwadratische eenheden staat (cm²), waardoor de standaarddeviatie makkelijker te interpreteren is.
Wat betekent “geen modus”?
Komt elke waarde even vaak voor (bijv. elk precies één keer), dan valt geen enkele waarde op, dus is er geen modus. Delen meerdere waarden de hoogste frequentie, dan worden ze allemaal getoond (bimodale of multimodale gegevens).
Gemiddelde of mediaan – wat is beter?
De mediaan is ongevoelig voor uitschieters: voor 1, 2, 3, 4, 100 is het gemiddelde 22, maar de mediaan 3. Bij scheve verdelingen zoals inkomens of huizenprijzen beschrijft de mediaan het midden beter.
Hoe vul ik decimalen en grote getallen in?
Gebruik een komma voor decimalen (2,5). Omdat spaties hier waarden scheiden, schrijf je duizendtallen zonder scheidingsteken (1500, niet 1.500).
Waarom wijken mijn kwartielen af van mijn lesmethode of rekenmachine?
Er bestaan meerdere gangbare definities van kwartielen. Deze calculator gebruikt lineaire interpolatie zoals Excel QUARTIEL.INC. Gemiddelde, mediaan, variantie en standaarddeviatie zijn wel eenduidig gedefinieerd en komen overeen.
Bronnen en wettelijke basis
- par. 1.3.5.1: NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods – liggingsmaten (gemiddelde, mediaan, modus), in het Engels
- par. 1.3.5.6: NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods – spreidingsmaten (variantie, standaarddeviatie, spreidingsbreedte), in het Engels
- par. 7.2.6.2: NIST/SEMATECH e-Handbook – percentielen en kwartielen, in het Engels
- NIST Statistical Reference Datasets – gecertificeerde waarden voor gemiddelde en standaarddeviatie (in het Engels)
Bijgewerkt op: · Redactioneel beleid
Vergelijkbare tools
- Standaardfout berekenenStandaardfout berekenen uit meetwaarden of uit standaardafwijking en steekproefgrootte: SE = s / √n met rekenstappen, gemiddelde en variantie.
- Variatiecoëfficiënt berekenenVariatiecoëfficiënt berekenen uit een lijst getallen: CV = s / gemiddelde in procenten, voor steekproef of populatie, met alle rekenstappen erbij.
- Kwartielen berekenenKwartielen berekenen online: vind Q1, mediaan, Q3 en de interkwartielafstand van je getallen, met vier methoden, tussenstappen en uitschieters.
- Gemiddelde berekenenGemiddelde berekenen van een reeks getallen: rekenkundig gemiddelde, mediaan en modus, plus meetkundig, harmonisch en gewogen gemiddelde – met berekening.
- Histogram makenHistogram maken van je getallen: automatische klassen (Sturges, Freedman-Diaconis), frequentietabel, kerngetallen en download als PNG of SVG. Gratis.
- Gewogen gemiddelde cijfer berekenenBereken het gewogen gemiddelde van je cijfers: vul cijfers en studiepunten (of een ander gewicht) in en krijg het resultaat met de berekening stap voor stap.
- Rekenmachine onlineGratis online rekenmachine: typ of tik en zie meteen de uitkomst – met volgorde van bewerkingen, haakjes, procent, wortel, tussenstappen en geschiedenis.
- Vrijheidsgraden berekenenVrijheidsgraden berekenen voor de t-toets (één en twee steekproeven, Welch), chi-kwadraattoets en ANOVA, met formule, rekenstappen en uitgewerkte voorbeelden.
- Gemiddelde absolute afwijking berekenenGemiddelde absolute afwijking berekenen: de MAD van een lijst rond het gemiddelde of de mediaan, met som van de afstanden, rekenstappen en voorbeeld.