Spadek swobodny: kalkulator czasu spadania, prędkości i rzutu
Spadek swobodny – kalkulator w skrócie: ciało upuszczone z wysokości h spada bez oporu powietrza przez t = √(2h/g) sekund i uderza w ziemię z prędkością v = √(2gh). Z 20 m to 2,02 s i 19,8 m/s (71 km/h). Wybierz przypadek poniżej – dostaniesz rozwiązanie krok po kroku i tabelę ruchu.
Źródło: CODATA, NIST CODATA – standard acceleration of gravity g_n = 9.806 65 m/s² (exact). Stan na: .
Jak to obliczamy
Wzory na spadek swobodny
W spadku swobodnym ciało rusza z miejsca i porusza się ruchem jednostajnie przyspieszonym z przyspieszeniem g. Wartość normalna na Ziemi to g = 9,806 65 m/s² (ustalona definicyjnie, NIST/CODATA); w zadaniach szkolnych często przyjmuje się g ≈ 10 m/s².
- Droga (wysokość): h = g · t² / 2
- Czas spadania: t = √(2h / g)
- Prędkość: v = g · t = √(2 · g · h)
Masa nie występuje we wzorach: bez powietrza młotek i piórko spadają razem, co pokazał astronauta David Scott na Księżycu (Apollo 15, 1971).
Przykład: spadek z 20 m
- t = √(2 · 20 m / 9,806 65 m/s²) = √4,079 s² ≈ 2,02 s
- v = 9,806 65 m/s² · 2,02 s ≈ 19,8 m/s = 71,3 km/h
Rzut ukośny i poziomy
Prędkość początkową v₀ rozkłada się na składową poziomą vₓ = v₀ · cos α (stałą) i pionową v_y = v₀ · sin α (hamowaną przez g). Tor ruchu to parabola:
- Zasięg na płaskim terenie: x = v₀² · sin(2α) / g, największy dla 45°
- Wysokość maksymalna: h_max = h₀ + (v₀ · sin α)² / (2g)
- Rzut poziomy (α = 0°) z wysokości h₀: czas √(2h₀/g), zasięg v₀ · √(2h₀/g)
Przykład: 20 m/s pod kątem 45° z ziemi daje zasięg 40,8 m i wysokość maksymalną 10,2 m.
Ograniczenia
Opór powietrza jest pominięty. Dla ciężkich, zwartych ciał na krótkich dystansach to dobre przybliżenie; przy dużych prędkościach, lekkich przedmiotach czy skokach spadochronowych rzeczywista prędkość jest znacznie mniejsza. Wartości dla innych ciał niebieskich pochodzą z zestawienia planetarnego NASA.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest wzór na czas spadku swobodnego?
t = √(2h / g). Z 10 m: t = √(2 · 10 / 9,81) ≈ 1,43 s (przy g = 10 m/s² ok. 1,41 s).
Jak obliczyć prędkość w spadku swobodnym?
v = g · t, gdy znasz czas, albo v = √(2 · g · h) z wysokości. Z 20 m: √(2 · 9,81 · 20) ≈ 19,8 m/s, czyli ok. 71 km/h.
Jak obliczyć wysokość, znając czas spadania?
h = g · t² / 2. Kamień spadający 3 s do studni pokonuje 9,81 · 9 / 2 ≈ 44 m (bez odjęcia czasu powrotu dźwięku).
Czy cięższe ciała spadają szybciej?
W próżni nie: masa skraca się we wzorach. W powietrzu lekkie i szerokie przedmioty spadają wolniej, bo opór powietrza jest duży w porównaniu z ich ciężarem.
Jaki jest zasięg rzutu pod kątem 45°?
Na płaskim terenie x = v₀² / g. Przy 20 m/s: 400 / 9,81 ≈ 40,8 m. Bez oporu powietrza 45° daje największy zasięg.
Źródła i podstawa prawna
- CODATA: NIST CODATA – standard acceleration of gravity g_n = 9.806 65 m/s² (exact)
- NASA NSSDC: NASA NSSDC – Planetary Fact Sheet (Metric), row “Gravity (m/s²)”
- OpenStax: OpenStax University Physics Vol. 1, 3.5 Free Fall and 4.3 Projectile Motion
Stan na:
Podobne narzędzia
- Kalkulator drogi hamowania i zatrzymaniaKalkulator drogi hamowania: oblicz drogę reakcji, hamowania i zatrzymania z prędkości, czasu reakcji i stanu nawierzchni (sucha, mokra, śnieg, lód).
- Kalkulator gęstości: gęstość, masa i objętośćKalkulator gęstości: oblicz gęstość, masę lub objętość ze wzoru ρ = m/V – krok po kroku, z przeliczaniem jednostek g/cm³, kg/m³ i tabelą gęstości.
- Kalkulator okresu połowicznego rozpaduOblicz okres połowicznego rozpadu, ilość pozostałą, początkową lub czas – ze stałą rozpadu λ, średnim czasem życia i pełnym rozwiązaniem. C-14, I-131 i inne.
- Notacja wykładnicza – kalkulator z rozwiązaniemNotacja wykładnicza (naukowa): zamień liczbę na postać a · 10ⁿ i z powrotem – z zapisem E, notacją inżynierską z przedrostkiem SI i rozwiązaniem krok po kroku.
- Wykres funkcji onlineRysuj wykres do trzech funkcji online, przybliżaj i przesuwaj, obliczaj numerycznie miejsca zerowe, maksima i minima, zapisuj wykres jako PNG lub SVG. Za darmo.
- Przelicznik AWG na mm2: tabela przekrojów i średnicPrzelicz AWG na mm² i mm² na AWG, ze średnicą i rezystancją miedzi, pełną tabelą od 4/0 do 40 AWG i najbliższym znormalizowanym przekrojem metrycznym.