Vrije val berekenen: valtijd, snelheid en kogelbaan
Vrije val berekenen in het kort: een voorwerp dat van hoogte h valt, doet er zonder luchtweerstand t = √(2h/g) seconden over en raakt de grond met v = √(2gh). Vanaf 20 m is dat 2,02 s en 19,8 m/s (71 km/u). Kies hieronder wat je weet: je krijgt de uitwerking en een tabel van de beweging.
Voorbeeld: Wat weet je: Valhoogte → valtijd en snelheid · Valhoogte h 20 m · Hemellichaam: Aarde (9,806 65 m/s²) → Resultaat: Valtijd 2,02 s · inslag met 19,81 m/s (71,3 km/u). Bron: CODATA, NIST CODATA – standard acceleration of gravity g_n = 9.806 65 m/s² (exact). Bijgewerkt: .
Zo wordt het berekend
Formules voor de vrije val
Bij een vrije val start een voorwerp vanuit rust en versnelt het eenparig met g. De normwaarde op aarde is g = 9,806 65 m/s² (exact vastgelegd, NIST/CODATA); op school rekent men meestal met afgerond 9,81 m/s².
- Valafstand: h = ½ · g · t²
- Valtijd: t = √(2h / g)
- Snelheid: v = g · t = √(2 · g · h)
De massa speelt geen rol: zonder lucht vallen een hamer en een veer even snel, zoals astronaut David Scott in 1971 op de maan liet zien (Apollo 15).
Voorbeeld: val van 20 m
- t = √(2 · 20 m / 9,806 65 m/s²) = √4,079 s² ≈ 2,02 s
- v = 9,806 65 m/s² · 2,02 s ≈ 19,8 m/s = 71,3 km/u
Schuine en horizontale worp
De beginsnelheid v₀ wordt ontbonden in een horizontale component vₓ = v₀ · cos α, die constant blijft, en een verticale component v_y = v₀ · sin α, die door g wordt afgeremd. De baan is een parabool:
- Worpafstand op vlakke grond: x = v₀² · sin(2α) / g, maximaal bij 45°
- Maximale hoogte: h_max = h₀ + (v₀ · sin α)² / (2g)
- Horizontale worp (α = 0°) vanaf h₀: vliegtijd √(2h₀/g), afstand v₀ · √(2h₀/g)
Voorbeeld: 20 m/s onder 45° vanaf de grond geeft 40,8 m afstand en 10,2 m hoogte.
Beperkingen
Luchtweerstand wordt verwaarloosd. Voor zware, compacte voorwerpen over korte afstanden klopt dat goed; bij hoge snelheden, lichte voorwerpen of parachutespringen is de echte snelheid veel lager. De waarden voor andere hemellichamen komen uit de Planetary Fact Sheet van NASA.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je de valtijd bij een vrije val?
Met t = √(2h / g). Vanaf 10 m: t = √(2 · 10 / 9,81) ≈ 1,43 s, zonder luchtweerstand.
Hoe bereken je de snelheid bij een vrije val?
v = g · t als je de tijd kent, of v = √(2 · g · h) uit de hoogte. Vanaf 20 m: √(2 · 9,81 · 20) ≈ 19,8 m/s, ruim 71 km/u.
Hoe bereken je de valhoogte uit de tijd?
h = ½ · g · t². Een steen die 3 s in een put valt, legt ½ · 9,81 · 9 ≈ 44 m af (zonder de looptijd van het geluid).
Vallen zware voorwerpen sneller?
In vacuüm niet: de massa valt weg uit de formules. In lucht vallen lichte, brede voorwerpen langzamer, omdat de luchtweerstand groot is ten opzichte van hun gewicht.
Hoe ver komt een worp onder 45°?
Op vlakke grond is x = v₀² / g. Met 20 m/s is dat 400 / 9,81 ≈ 40,8 m. Zonder luchtweerstand geeft 45° de grootste afstand.
Bronnen en wettelijke basis
- CODATA: NIST CODATA – standard acceleration of gravity g_n = 9.806 65 m/s² (exact)
- NASA NSSDC: NASA NSSDC – Planetary Fact Sheet (Metric), row “Gravity (m/s²)”
- OpenStax: OpenStax University Physics Vol. 1, 3.5 Free Fall and 4.3 Projectile Motion
Bijgewerkt op:
Vergelijkbare tools
- Remweg en stopafstand berekenenBereken reactieafstand, remweg en stopafstand op basis van snelheid, reactietijd en wegdek (droog, nat, sneeuw, ijs) – met de natuurkundige formule.
- Dichtheid berekenen: dichtheid, massa en volumeBereken dichtheid, massa of volume met ρ = m/V – stap voor stap, met eenheidsconversie tussen g/cm³, kg/m³, lb/ft³ en dichtheden van water, metalen en plastics.
- Halveringstijd berekenenBereken halveringstijd, resterende of beginhoeveelheid of tijd – met vervalconstante λ, gemiddelde levensduur, percentage resterend en volledige uitwerking.
- Rekenmachine wetenschappelijke notatieZet een getal om naar wetenschappelijke notatie en terug: a × 10ⁿ, E-notatie, technische notatie met SI-voorvoegsel en decimale vorm – exact, met rekenstappen.
- Grafiek van een functie plottenPlot tot drie functies online, zoom en verschuif, bereken nulpunten, maxima en minima numeriek en sla de grafiek op als PNG of SVG. Gratis, zonder account.
- ABC-formule rekenmachineLos ax² + bx + c = 0 op met de abc-formule: oplossingen, discriminant, exacte vorm met wortels, top van de parabool, ontbinding en complexe oplossingen.