P değeri hesaplama
P değeri hesaplama için test istatistiğini seçin, değeri girin ve tek ya da çift yönlü testi belirleyin. t-testi için ortalamalar, standart sapmalar ve örneklem büyüklükleri yeterlidir.
Örnek: Elinizde ne var: z değeri (normal dağılım) · Alternatif hipotez: çift yönlü (≠) · Anlamlılık düzeyi α 0,05 · z değeri 1,96 → P değeri: p = 0,04999579. Kaynak: 1.3.6.6.1, NIST/SEMATECH e-Handbook – Normal distribution. Güncelleme: .
Nasıl hesaplanır?
P değeri, sıfır hipotezi doğruysa gözlenen kadar veya daha uç bir test sonucu elde etme olasılığıdır. Anlamlılık düzeyi α’ya (genellikle 0,05) eşit veya ondan küçükse sonuç istatistiksel olarak anlamlı sayılır. Örnekler: çift yönlü z = 1,96 için p ≈ 0,050; 35 serbestlik derecesiyle t = 2,0 için p ≈ 0,053.
P değeri nasıl hesaplanır?
- z değerinden: standart normal eğrinin z’nin ötesindeki alanı; çift yönlüde iki katı alınır: p = 2 · (1 − Φ(|z|)).
- t değerinden: aynı işlem t dağılımı ve sd serbestlik derecesiyle; küçük örneklemlerde kuyruklar daha kalındır.
- Ki-kareden: sd serbestlik derecesinde χ²’nin sağındaki alan (uyum iyiliği ve bağımsızlık testleri).
- Özet istatistiklerle t-testi: tek örneklemde t = (x̄ − μ₀) ÷ (s ÷ √n); varyansları farklı iki grup için Welch testi.
Tek yönlü mü, çift yönlü mü?
Her fark önemliyse çift yönlü (H₁: μ ≠ μ₀), yön veri toplanmadan önce belirlendiyse tek yönlü (H₁: μ > μ₀ veya μ < μ₀) test yapılır. Beklenen yöndeki tek yönlü p değeri, çift yönlünün yarısıdır; yönü sonradan seçmek testi bozar.
P değerinin söylemedikleri
Amerikan İstatistik Derneği’nin (ASA) vurguladığı gibi p değeri, bir hipotezin doğru olma olasılığını ya da bir etkinin büyüklüğünü veya önemini ölçmez. Etki büyüklüğünü ve güven aralığını da raporlayın; hesaplayıcı t-testlerinde ortalama farkının güven aralığını verir.
Hassasiyet
Dağılımlar eksik gama ve beta fonksiyonlarıyla (NIST DLMF) hesaplanır ve NIST/SEMATECH e-Handbook tablolarıyla örtüşür; basılı tabloların 3–4 basamağı yerine yaklaşık 12 basamak. Ham verilerden ortalama ve standart sapmayı standart sapma hesaplama, oranları yüzde hesaplama, formülleri bilimsel hesap makinesi ile hesaplayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
z değerinden p değeri nasıl bulunur?
Çift yönlü: p = 2 · (1 − Φ(|z|)); Φ standart normal dağılım fonksiyonudur. z = 1,96 için Φ = 0,975, yani p = 0,05. Tek yönlüde 2 ile çarpılmaz.
P değeri kaç olmalı?
Önceden seçilen α düzeyine eşit veya küçük olmalı; çoğu çalışmada α = 0,05’tir. p = 0,03 α = 0,05’te anlamlıdır, α = 0,01’de değildir.
t-testinde p değeri nasıl hesaplanır?
t istatistiği ve serbestlik derecesi (tek örneklem: n − 1) bulunur, sonra t dağılımının t’nin ötesindeki alanı alınır. Hesaplayıcı bunu doğrudan x̄, s ve n’den yapar.
p = 0,05 ne anlama gelir?
Sıfır hipotezi doğru olsaydı bu kadar veya daha uç bir sonuç tekrarların yaklaşık %5’inde görülürdü. Etkinin gerçek olma olasılığının %95 olduğu anlamına gelmez.
Ki-kare testinde p değeri nasıl okunur?
Hesaplanan χ² değerinin sağındaki alandır. 1 serbestlik derecesinde %5 sınırı χ² = 3,841’dir; daha büyük değerler anlamlıdır.
Kaynaklar ve yasal dayanak
- 1.3.6.6.1: NIST/SEMATECH e-Handbook – Normal distribution
- 1.3.6.6.4: NIST/SEMATECH e-Handbook – t distribution
- 1.3.6.6.6: NIST/SEMATECH e-Handbook – Chi-square distribution
- 1.3.5.3: NIST/SEMATECH e-Handbook – Two-sample t-test (Welch degrees of freedom)
- DLMF §8: NIST Digital Library of Mathematical Functions – incomplete gamma and beta functions
- American Statistical Association – Statement on p-values (2016)
Güncelleme:
Benzer araçlar
- Standart sapma hesaplamaStandart sapma hesaplama: sayıları yapıştırın; ortalama, medyan, mod, açıklık, varyans ve standart sapma (örneklem ve evren) adım adım hesaplanır.
- Yüzde hesaplamaÜcretsiz yüzde hesaplama: bir sayının %X’ini, bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu, yüzde değişimi, artışı ve indirimi bulun – formül ve adımlarla.
- Bilimsel hesap makinesiÜcretsiz bilimsel hesap makinesi: derece veya radyanda sin, cos, tan, log, ln, kök, üs, faktöriyel ve kombinasyon – adım adım çözüm ve geçmişle.
- Online hesap makinesiÜcretsiz online hesap makinesi: yazın veya dokunun, sonuç anında gelsin – işlem önceliği, parantez, yüzde, karekök, adım adım çözüm ve geçmiş.
- Anlamlı rakamlar hesaplayıcıAnlamlı rakamlar: sayın, n anlamlı rakama yuvarlayın, çarpma ve toplama kurallarını uygulayın – işaretli rakamlar, adım adım çözüm ve bilimsel gösterimle.
- Asal çarpanlara ayırmaAsal çarpanlara ayırma aracı: bir trilyona kadar her sayıyı adım adım asal çarpanlarına ayırır, asal sayı mı kontrol eder, bölen sayısını ve toplamını verir.