Błąd względny i procentowy – kalkulator
Błąd względny obliczysz, wpisując wartość zmierzoną i rzeczywistą (teoretyczną), opcjonalnie z tolerancją. Kalkulator pokaże błąd bezwzględny, względny i procentowy.
Źródło: Wolfram MathWorld – Relative error and percentage error. Stan na: .
Jak to obliczamy
Błąd względny to |wartość zmierzona − wartość rzeczywista| ÷ |wartość rzeczywista|; pomnożony przez 100% daje błąd procentowy. Jeśli zmierzono g = 9,6 m/s² zamiast 9,81 m/s², błąd względny wynosi 0,21 ÷ 9,81 ≈ 0,0214, czyli 2,14% (pomiar zaniżony).
Błąd bezwzględny, względny i procentowy
- Błąd bezwzględny: Δ = zmierzona − rzeczywista, w jednostce pomiaru (tu −0,21 m/s²).
- Błąd względny: δ = Δ ÷ |rzeczywista|, bez jednostki (−0,0214).
- Błąd procentowy: |δ| × 100% (2,14%). Znak Δ mówi, czy wynik jest zawyżony, czy zaniżony.
Fizyka, chemia i budżet
Na lekcjach fizyki wartością rzeczywistą jest wartość tablicowa lub teoretyczna, w firmie – plan. Plan 50 000 zł, wykonanie 46 500 zł → (46 500 − 50 000) ÷ 50 000 = −7%. Z tolerancją (np. ±5%) od razu widać, czy wynik mieści się w normie. Zaokrąglaj z odpowiednią liczbą cyfr znaczących.
Różnica procentowa dwóch wartości
Gdy żadna liczba nie jest odniesieniem – dwa przyrządy, dwie oferty – stosuje się symetryczną różnicę procentową: |A − B| ÷ ((A + B) ÷ 2) × 100%. Dla 40 i 60 to 40%, w dowolnej kolejności. Zmiana z 40 na 60 to +50% (odwrotnie −33,3%); do tego służy kalkulator procentowy.
Wskazówki
W Excelu: =MODUŁ.LICZBY(zmierzona-rzeczywista)/MODUŁ.LICZBY(rzeczywista), format procentowy. Serię pomiarów podsumuj najpierw w kalkulatorze odchylenia standardowego, a istotność odchylenia sprawdź w kalkulatorze p-value.
Najczęściej zadawane pytania
Jak obliczyć błąd względny?
Błąd względny = |x − x₀| ÷ |x₀|, gdzie x to wynik pomiaru, a x₀ wartość rzeczywista. Dla 9,6 i 9,81: 0,21 ÷ 9,81 ≈ 0,0214.
Jak obliczyć błąd procentowy?
Pomnożyć błąd względny przez 100%: 0,0214 · 100% = 2,14%.
Czym różni się błąd bezwzględny od względnego?
Błąd bezwzględny ma jednostkę mierzonej wielkości (0,21 m/s²), a względny odnosi go do wartości rzeczywistej (0,0214, czyli 2,14%).
Jaki błąd procentowy jest dopuszczalny?
Zależy od dziedziny: w szkolnych doświadczeniach zwykle poniżej 5%, w metrologii znacznie mniej. Porównaj go z niepewnością pomiaru.
Jak policzyć różnicę procentową dwóch liczb?
Bez wartości odniesienia dzielimy różnicę przez średnią: |40 − 60| ÷ 50 · 100% = 40%. Licząc od 40, zmiana wynosi +50%.
Źródła i podstawa prawna
- Wolfram MathWorld – Relative error and percentage error
- Wolfram MathWorld – Absolute error
- NIST Technical Note 1297 – Evaluating and expressing measurement uncertainty
Stan na:
Podobne narzędzia
- Kalkulator procentowyDarmowy kalkulator procentowy: oblicz X% z liczby, jakim procentem jednej liczby jest druga, zmianę procentową, podwyżkę i rabat – ze wzorem i krokami.
- Kalkulator cyfr znaczącychCyfry znaczące: policz je, zaokrąglij liczbę do n cyfr znaczących i stosuj reguły mnożenia i dodawania – z zaznaczeniem cyfr, obliczeniem i notacją wykładniczą.
- Kalkulator odchylenia standardowegoKalkulator odchylenia standardowego: średnia, mediana, dominanta, rozstęp, wariancja i odchylenie standardowe (z próby i populacji) – z obliczeniami.
- Kalkulator p-value (wartość p)Kalkulator p-value z wartości z, t lub chi-kwadrat albo z testu t na podstawie średnich, odchyleń i liczebności – z wartością krytyczną i przedziałem ufności.
- Przelicznik AWG na mm2: tabela przekrojów i średnicPrzelicz AWG na mm² i mm² na AWG, ze średnicą i rezystancją miedzi, pełną tabelą od 4/0 do 40 AWG i najbliższym znormalizowanym przekrojem metrycznym.
- Kalkulator cyfr rzymskichZamień cyfry rzymskie na arabskie i odwrotnie (1–3999) krok po kroku, z zasadą odejmowania i sprawdzaniem błędnych zapisów, takich jak IIII czy IC.