Kreatinin Klirensi Hesaplama (Cockcroft-Gault)
Kreatinin klirensi hesaplama aracı, klirensi özgün Cockcroft-Gault formülüyle mL/dk olarak tahmin eder – gerçek, ideal ve düzeltilmiş vücut ağırlığı için yan yana. Örnek: 60 yaşında, 80 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,2 mg/dL olan bir erkeğin klirensi yaklaşık 74,1 mL/dk’dır.
Nasıl hesaplanır?
Kreatinin klirensi, böbreklerin bir dakikada kreatininden temizlediği plazma hacmidir. Cockcroft-Gault formülü bunu tek bir kan değeri ile yaş, kilo ve cinsiyetten tahmin eder. 1976’da yayımlanan formül, böbrek işlevi azaldığında doz ayarı için birçok ilaç prospektüsünün hâlâ atıf yaptığı formüldür.
Formül
Klirens (mL/dk) = (140 − yaş) × kg cinsinden ağırlık ÷ (72 × mg/dL cinsinden serum kreatinini); kadınlarda sonuç 0,85 ile çarpılır (özgün makalede “%15 daha az”). µmol/L cinsinden kreatinin önce 88,4’e bölünür. eGFR’den farklı olarak sonuç 1,73 m² vücut yüzey alanına göre düzeltilmez: iri bir kişide değer daha büyük çıkar.
Örnek hesap
Erkek, 60 yaş, 80 kg, 175 cm, kreatinin 1,2 mg/dL: klirens = (140 − 60) × 80 ÷ (72 × 1,2) = 6400 ÷ 86,4 = 74,1 mL/dk. 72 yaşında, 60 kg ağırlığında ve kreatinini 0,9 mg/dL olan bir kadında: (140 − 72) × 60 ÷ (72 × 0,9) × 0,85 = 53,5 mL/dk.
Hangi ağırlık: gerçek, ideal, düzeltilmiş?
Özgün çalışmada gerçek vücut ağırlığı kullanılmıştır. Fazla kiloda bu, klirensi olduğundan yüksek gösterir; çünkü yağ dokusu neredeyse hiç kreatinin üretmez. Bu yüzden iki seçenek yaygındır:
- İdeal ağırlık (Devine): erkeklerde 50 kg, kadınlarda 45,5 kg; buna 5 fitin üzerindeki her inç boy için 2,3 kg eklenir. 175 cm (68,9 inç) için 50 + 2,3 × 8,9 = 70,5 kg, örnekte 65,2 mL/dk.
- Düzeltilmiş ağırlık: ideal ağırlık + 0,4 × (gerçek − ideal ağırlık). Burada 70,5 + 0,4 × 9,5 = 74,3 kg, yani 68,8 mL/dk.
3.678 hastada 24 saatlik idrarla ölçülen klirensle yapılan karşılaştırmada (Winter ve ark., 2012) en az sapma; zayıflarda gerçek ağırlıkla, normal kilolularda ideal ağırlıkla, fazla kilolu ve obezlerde düzeltilmiş ağırlıkla (0,4 katsayısı) bulunmuştur. Tablo, VKİ’ye göre buna uyan satırı işaretler; belirli bir durumda hangi ağırlığın geçerli olacağına ilacı yazan hekim ya da ürün bilgisi karar verir.
Klirens mi, eGFR mi?
İkisi de böbrek işlevini kreatininden tahmin eder ama birbirinin yerine kullanılamaz. eGFR (CKD-EPI 2021), kronik böbrek hastalığını saptamada ve evrelendirmede standarttır. Cockcroft-Gault ise birçok doz önerisi bu formülle geliştirildiği için kullanılmaya devam eder; ABD’deki National Kidney Foundation artık bu kararlarda da eGFR’ye geçilmesini önermektedir. G1–G5 böbrek evresini arıyorsanız GFR hesaplama aracını kullanın.
Sıkça sorulan sorular
Normal kreatinin klirensi kaçtır?
Herkese uyan tek bir sınır yoktur: değer vücut ölçüsüne göre düzeltilmez ve yaşla düşer; formül yaşı doğrudan 140’tan çıkarır. Laboratuvarlar kendi referans aralıklarını verir; kronik böbrek hastalığı eGFR ile evrelendirilir.
Cockcroft-Gault formülünde hangi kilo kullanılır?
Özgün formül gerçek ağırlığı kullanır. Büyük bir karşılaştırma çalışmasında normal kilolularda ideal ağırlık, fazla kilolularda düzeltilmiş ağırlık (ideal + 0,4 × fazlalık) en uygun bulunmuştur. 80 kg ve 175 cm için üç sonuç 74,1, 65,2 ve 68,8 mL/dk’dır.
Kadınlarda neden 0,85 ile çarpılır?
Kadınların kas kütlesi ortalama olarak daha azdır ve daha az kreatinin üretirler. Cockcroft ve Gault bunu sabit %15’lik bir indirimle hesaba katmıştır; bu ölçülmüş değil, tahmin edilmiş bir katsayıdır.
Kreatinin µmol/L’den mg/dL’ye nasıl çevrilir?
88,4’e bölün: 106 µmol/L, 1,2 mg/dL eder. Birimi değiştirdiğinizde araç dönüşümü kendisi yapar.
Kreatinin klirensi ile eGFR arasındaki fark nedir?
Cockcroft-Gault, mL/dk cinsinden mutlak bir klirens verir ve vücut ağırlığını hesaba katar. CKD-EPI ile hesaplanan eGFR ise 1,73 m² vücut yüzey alanına göre düzeltilir ve kiloyu kullanmaz. Aynı kişide iki sayı belirgin biçimde farklı olabilir.
Kaynaklar ve yasal dayanak
- Cockcroft-Gault 1976: Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron 1976;16(1):31–41 (orijinal formül: Ccr = (140 − yaş) × ağırlık ÷ (72 × Scr), kadınlarda %15 daha az), doi:10.1159/000180580
- Winter MA, Guhr KN, Berg GM. Impact of various body weights and serum creatinine concentrations on the bias and accuracy of the Cockcroft-Gault equation. Pharmacotherapy 2012;32(7):604–612 (gerçek, ideal ve 0,4 katsayılı düzeltilmiş ağırlık), doi:10.1002/j.1875-9114.2012.01098.x
- Pai MP, Paloucek FP. The origin of the "ideal" body weight equations. Ann Pharmacother 2000;34(9):1066–1069 (Devine'e göre ideal ağırlık), doi:10.1345/aph.19381
- Dessein PH, Hsu HC, Tsang L, et al. Kidney function, endothelial activation and atherosclerosis in black and white Africans with rheumatoid arthritis. PLoS One 2015;10(3):e0121693, Table 1 (formüller açık yazılmış: 0,85 katsayılı Cockcroft-Gault; ideal kilo 50 veya 45,5 kg + 152,4 cm üzerindeki her cm için 0,906 kg)
- National Kidney Foundation: Cockcroft-Gault formula (değerlendirme: doz kararları için eGFR denklemlerine geçilmesi önerisi)
Güncelleme: · Editoryal ilkeler
Benzer araçlar
- GFR Hesaplama (CKD-EPI 2021 ile eGFR)GFR hesaplama aracı CKD-EPI 2021 formülünü kullanır: kreatinini mg/dL veya µmol/L olarak, yaşı ve cinsiyeti girin; eGFR, G1–G5 evresi ve hesap adımları çıksın.
- Vücut Yüzey Alanı Hesaplama (VYA/BSA)Vücut yüzey alanı hesaplama aracı Mosteller, Du Bois ve Haycock formüllerini kullanır: boy ve kiloyu cm/kg veya in/lb girin, sonucu m² olarak görün.
- İdeal kilo hesaplama: sağlıklı kilo aralığınızİdeal kilo hesaplama: boyunuza göre vücut kitle indeksinin 18,5 ile 24,9 arasında kaldığı kilo aralığı (WHO), kg ve lb olarak – tek bir tartışmalı sayı yerine.
- VKİ hesaplama (DSÖ kategorileri)VKİ hesaplama: kilo ve boyunuzdan vücut kitle indeksinizi bulun. Zayıflıktan 3. derece obeziteye DSÖ kategorisini ve ideal kilo aralığını görün.
- Anyon Açığı Hesaplama (Albümin Düzeltmeli)Anyon açığı hesaplama: sodyum, klor ve bikarbonatı girin (potasyum isteğe bağlı); anyon açığını, albümine göre düzeltilmiş değeri ve adımları görün.
- Düzeltilmiş Kalsiyum HesaplamaDüzeltilmiş kalsiyum hesaplama aracı Payne formülünü kullanır: total kalsiyum ve albümini mg/dL veya mmol/L olarak girin, sonucu iki birimde görün.
- Online metronomÜcretsiz online metronom: 20–300 BPM, 2/4’ten 12/8’e kadar ölçüler, her vuruşa vurgu, alt bölümler ve tap tempo. Örnek hassasiyetinde, uygulama gerektirmez.
- Evlilik yıldönümü isimleri ve kaçıncı yıldönümü hesaplamaEvlilik yıldönümü isimleri 1’den 75. yıla: kâğıt, ahşap, gümüş, altın. Evlilik tarihinizi yazın; kaçıncı yıldönümü, adı ne ve hangi güne denk geliyor görün.
- Günlük kafein hesaplamaKafein hesaplama: kahve, çay, kola, enerji içeceği ve çikolatadaki kafeini toplayın, EFSA sınırlarıyla karşılaştırın – günde 400 mg, gebelikte 200 mg.