Creatinineklaring berekenen (Cockcroft-Gault)
Creatinineklaring berekenen kan hier met de oorspronkelijke formule van Cockcroft en Gault – voor werkelijk, ideaal en aangepast lichaamsgewicht naast elkaar. Voorbeeld: een man van 60 jaar en 80 kg met een serumcreatinine van 106 µmol/L (1,2 mg/dL) heeft een klaring van ongeveer 74,1 mL/min.
Zo wordt het berekend
De creatinineklaring is het volume bloedplasma dat de nieren per minuut van creatinine ontdoen. De formule van Cockcroft-Gault schat die uit één bloedwaarde plus leeftijd, gewicht en geslacht. De formule dateert van 1976 en is nog steeds de formule waarnaar veel bijsluiters voor zorgverleners verwijzen bij het aanpassen van doseringen aan een verminderde nierfunctie.
Formule
Klaring (mL/min) = (140 − leeftijd) × gewicht in kg ÷ (72 × serumcreatinine in mg/dL); bij vrouwen wordt de uitkomst met 0,85 vermenigvuldigd (‘15% minder’ in het oorspronkelijke artikel). Creatinine in µmol/L wordt eerst door 88,4 gedeeld. Anders dan de eGFR is de uitkomst niet genormaliseerd naar 1,73 m² lichaamsoppervlak – een groter persoon krijgt een hogere waarde.
Uitgewerkt voorbeeld
Man, 60 jaar, 80 kg, 175 cm, creatinine 1,2 mg/dL: klaring = (140 − 60) × 80 ÷ (72 × 1,2) = 6400 ÷ 86,4 = 74,1 mL/min. Een vrouw van 72 jaar en 60 kg met 0,9 mg/dL komt op (140 − 72) × 60 ÷ (72 × 0,9) × 0,85 = 53,5 mL/min.
Welk gewicht: werkelijk, ideaal of aangepast?
Het oorspronkelijke onderzoek gebruikte het werkelijke lichaamsgewicht. Bij overgewicht overschat dat de klaring, omdat vetweefsel nauwelijks creatinine aanmaakt. Daarom zijn twee alternatieven gangbaar:
- Ideaal gewicht (Devine): 50 kg voor mannen of 45,5 kg voor vrouwen, plus 2,3 kg per inch lengte boven 5 voet. Voor 175 cm (68,9 inch) is dat 50 + 2,3 × 8,9 = 70,5 kg, in het voorbeeld 65,2 mL/min.
- Aangepast gewicht: ideaal gewicht + 0,4 × (werkelijk − ideaal gewicht). Hier 70,5 + 0,4 × 9,5 = 74,3 kg, dus 68,8 mL/min.
Een vergelijking met de gemeten 24-uursklaring bij 3.678 patiënten (Winter et al., 2012) vond de kleinste afwijking met het werkelijke gewicht bij ondergewicht, het ideale gewicht bij normaal gewicht en het aangepaste gewicht (factor 0,4) bij overgewicht en obesitas. De tabel markeert de bijpassende rij op basis van de BMI; welk gewicht in een concreet geval geldt, bepaalt de voorschrijver of de productinformatie.
Klaring of eGFR?
Beide schatten de nierfunctie uit creatinine, maar ze zijn niet uitwisselbaar. De eGFR (CKD-EPI 2021) is de standaard om chronische nierschade op te sporen en in te delen. Cockcroft-Gault blijft vooral in gebruik omdat veel doseeradviezen ermee zijn ontwikkeld; de Amerikaanse National Kidney Foundation raadt inmiddels aan ook daarvoor over te stappen op de eGFR. Zoek je het nierstadium G1–G5, gebruik dan de GFR-rekenhulp.
Veelgestelde vragen
Wat is een normale creatinineklaring?
Eén grens die voor iedereen past, bestaat niet: de waarde is niet gecorrigeerd voor lichaamsgrootte en daalt met de leeftijd, want de formule trekt de leeftijd van 140 af. Laboratoria geven eigen referentiewaarden; chronische nierschade wordt ingedeeld met de eGFR.
Welk gewicht gebruik je in Cockcroft-Gault?
De oorspronkelijke formule gebruikt het werkelijke gewicht. In een groot vergelijkend onderzoek paste het ideale gewicht het best bij normaal gewicht en het aangepaste gewicht (ideaal + 0,4 × het overschot) bij overgewicht. Voor 80 kg en 175 cm zijn de drie uitkomsten 74,1, 65,2 en 68,8 mL/min.
Waarom vermenigvuldig je bij vrouwen met 0,85?
Vrouwen hebben gemiddeld minder spiermassa en maken daardoor minder creatinine aan. Cockcroft en Gault hielden daar rekening mee met een vaste korting van 15%; dat was een schatting, geen gemeten factor.
Hoe reken ik creatinine om van µmol/L naar mg/dL?
Deel door 88,4: 106 µmol/L is 1,2 mg/dL. De rekenhulp rekent automatisch om als je de eenheid wisselt.
Wat is het verschil tussen creatinineklaring en eGFR?
Cockcroft-Gault geeft een absolute klaring in mL/min en gebruikt het lichaamsgewicht. De eGFR volgens CKD-EPI is genormaliseerd naar 1,73 m² lichaamsoppervlak en gebruikt geen gewicht. Voor dezelfde persoon kunnen de twee getallen duidelijk verschillen.
Bronnen en wettelijke basis
- Cockcroft-Gault 1976: Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron 1976;16(1):31–41 (oorspronkelijke formule: Ccr = (140 − leeftijd) × gewicht ÷ (72 × Scr), vrouwen 15 % minder), doi:10.1159/000180580
- Winter MA, Guhr KN, Berg GM. Impact of various body weights and serum creatinine concentrations on the bias and accuracy of the Cockcroft-Gault equation. Pharmacotherapy 2012;32(7):604–612 (werkelijk, ideaal en aangepast gewicht met factor 0,4), doi:10.1002/j.1875-9114.2012.01098.x
- Pai MP, Paloucek FP. The origin of the "ideal" body weight equations. Ann Pharmacother 2000;34(9):1066–1069 (ideaal gewicht volgens Devine), doi:10.1345/aph.19381
- Dessein PH, Hsu HC, Tsang L, et al. Kidney function, endothelial activation and atherosclerosis in black and white Africans with rheumatoid arthritis. PLoS One 2015;10(3):e0121693, Table 1 (formules uitgeschreven: Cockcroft-Gault met factor 0,85; ideaal gewicht 50 resp. 45,5 kg + 0,906 kg per cm boven 152,4 cm)
- National Kidney Foundation: Cockcroft-Gault formula (inschatting: aanbeveling om voor doseerbeslissingen over te stappen op eGFR-vergelijkingen)
Bijgewerkt op: · Redactioneel beleid
Vergelijkbare tools
- eGFR berekenen (CKD-EPI 2021)eGFR berekenen met CKD-EPI 2021: vul creatinine in µmol/L of mg/dL, leeftijd en geslacht in en krijg de eGFR, het KDIGO-stadium G1–G5 en de berekening.
- Lichaamsoppervlak berekenen (BSA)Lichaamsoppervlak berekenen volgens Mosteller, Du Bois en Haycock: vul lengte en gewicht in cm/kg of inch/pond in en krijg de uitkomst in m² met de berekening.
- Ideaal gewicht berekenen: jouw gezonde gewichtsrangeBereken je gezonde gewichtsrange op basis van je lengte: de gewichten die een BMI van 18,5 tot 24,9 geven (WHO), in kg – in plaats van één ideaal getal.
- BMI berekenen volgens de WHOBMI berekenen: je body mass index uit lengte en gewicht, WHO-categorie op een kleurenschaal, gezond gewicht voor jouw lengte en BMI Prime, in cm/kg of ft/lb.
- Anion gap berekenen (met albuminecorrectie)Anion gap berekenen: vul natrium, chloride en bicarbonaat in (kalium optioneel) en krijg de anion gap, de voor albumine gecorrigeerde waarde en de uitwerking.
- Gecorrigeerd calcium berekenenGecorrigeerd calcium berekenen met de albuminecorrectie van Payne: vul totaal calcium en albumine in mmol/L of mg/dL in en krijg de uitkomst in beide eenheden.
- Metronoom onlineGratis online metronoom: 20–300 BPM, maatsoorten van 2/4 tot 12/8, accent per tel, onderverdelingen en tap tempo. Sample-nauwkeurig, zonder app.
- One Rep Max (1RM) berekenenSchat je one rep max op basis van gewicht en herhalingen met de formules van Epley en Brzycki, met een %1RM-tabel voor 1 tot 10 herhalingen. Werkt in kg of lb.
- Golf handicap berekenenGolf handicap berekenen volgens het World Handicap System: handicapindex uit je rondes (score, Course Rating, Slope) en de baanhandicap voor een golfbaan.