Luka anionowa – kalkulator z korektą na albuminę
Luka anionowa – kalkulator liczy ją z sodu, chlorków i wodorowęglanów – z potasem lub bez – i koryguje wynik przy niskiej albuminie według wzoru Figgego. Przykład: Na 140, Cl 104 i HCO₃ 24 mmol/L dają lukę anionową 12 mmol/L; przy albuminie 3,0 g/dL wartość skorygowana wynosi 14,5 mmol/L.
Źródło: Kraut JA, Madias NE. Serum anion gap: its uses and limitations in clinical medicine. Clin J Am Soc Nephrol 2007;2(1):162–174 (definicja: sód minus suma chlorków i wodorowęglanów). Stan na: .
Jak to obliczamy
Luka anionowa to różnica między oznaczanymi jonami dodatnimi (sód, czasem także potas) a oznaczanymi jonami ujemnymi (chlorki i wodorowęglany) w surowicy. Krew jest elektrycznie obojętna, więc „luka” odpowiada anionom, których rutynowe badania nie mierzą – przede wszystkim albuminie, a także fosforanom, siarczanom i kwasom organicznym. Służy głównie do porządkowania przyczyn kwasicy metabolicznej.
Wzór
Bez potasu (postać zwykle stosowana): luka anionowa = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Z potasem: luka anionowa = Na⁺ + K⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Wszystkie wartości w mmol/L; dla tych jednowartościowych jonów to ta sama liczba co w mEq/L. Stężenie potasu zmienia się niewiele, dlatego zwykle się go pomija; z potasem wynik jest wyższy o jego wartość, czyli o około 4 mmol/L.
Przykład
Na 140, Cl 104, HCO₃ 24 mmol/L: luka anionowa = 140 − (104 + 24) = 12 mmol/L. Przy potasie 4,0 mmol/L drugi wzór daje 140 + 4 − 128 = 16 mmol/L. Próbka z Na 135, Cl 100 i HCO₃ 10 mmol/L ma lukę anionową 135 − 110 = 25 mmol/L.
Korekta na albuminę (Figge)
Albumina niesie dużą część niemierzonego ładunku ujemnego. Gdy jest niska, luka anionowa maleje i może wyglądać prawidłowo mimo obecności dodatkowych kwasów. Figge i współpracownicy zaproponowali więc: skorygowana luka anionowa = luka anionowa + 0,25 × (albumina prawidłowa − albumina zmierzona) dla albuminy w g/L albo ze współczynnikiem 2,5 dla g/dL. W przykładzie albumina 3,0 g/dL i wartość prawidłowa 4,0 g/dL dają 12 + 2,5 × 1,0 = 14,5 mmol/L. Przyjmowana „prawidłowa” albumina bywa różna – często 4,0 lub 4,4 g/dL – dlatego można ją wybrać.
Jaka luka anionowa jest prawidłowa?
Nie ma jednej liczby. Przy starszych metodach z lat 70. zakres wynosił 8–16 lub 9–17 mmol/L. Laboratoria używające elektrod jonoselektywnych podawały niższe zakresy, 3–11 lub 5–12 mmol/L, a mimo to wiele laboratoriów nadal podaje górną granicę 15–16 mmol/L. Dlatego kalkulator pyta o górną granicę z Twojego wyniku, zamiast stosować stały próg.
- Podwyższona luka anionowa najczęściej wskazuje na kwasicę metaboliczną z dodatkowymi kwasami, takimi jak mleczany czy ciała ketonowe – możliwy jest jednak także błąd laboratoryjny i inne przyczyny.
- Niska luka anionowa wynika najczęściej z niskiej albuminy albo z błędu pomiaru.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest norma luki anionowej?
Zależy od metody laboratorium. Publikowane zakresy bez potasu sięgają od 3–11 lub 5–12 mmol/L (elektrody jonoselektywne) do 8–16 mmol/L (starsze metody); wiele laboratoriów podaje górną granicę 15–16 mmol/L. Kieruj się zakresem z własnego wyniku.
Czy uwzględniać potas?
Zwykle nie, bo stężenie potasu zmienia się niewiele. Z potasem wynik jest wyższy o jego wartość – 16 zamiast 12 mmol/L w przykładzie z potasem 4 – i trzeba użyć zakresu referencyjnego dla tego wzoru.
Jak skorygować lukę anionową o albuminę?
Dodaje się 2,5 mmol/L na każdy g/dL albuminy poniżej wartości prawidłowej (0,25 na g/L). Przy luce anionowej 12, albuminie 3,0 g/dL i wartości prawidłowej 4,0 g/dL skorygowana luka anionowa wynosi 14,5 mmol/L.
Czy mmol/L i mEq/L to tutaj to samo?
Tak. Sód, potas, chlorki i wodorowęglany mają pojedynczy ładunek, więc 1 mmol/L odpowiada 1 mEq/L, a luka anionowa jest tą samą liczbą w obu jednostkach.
Co oznacza wysoka luka anionowa?
Sugeruje nagromadzenie niemierzonych anionów, najczęściej w kwasicy metabolicznej wywołanej przez mleczany, ciała ketonowe lub niektóre zatrucia. Pojedyncza wyliczona wartość nie jest diagnozą – interpretuje ją lekarz razem z gazometrią i objawami.
Źródła i podstawa prawna
- Kraut JA, Madias NE. Serum anion gap: its uses and limitations in clinical medicine. Clin J Am Soc Nephrol 2007;2(1):162–174 (definicja: sód minus suma chlorków i wodorowęglanów)
- Figge 1998: Figge J, Jabor A, Kazda A, Fencl V. Anion gap and hypoalbuminemia. Crit Care Med 1998;26(11):1807–1810 (korekta: + 0,25 × (wartość prawidłowa − albumina) w g/L, współczynnik 2,5 dla g/dL)
- Chionh CY, et al. Diagnostic threshold and performance of anion gap in screening for high anion gap metabolic acidosis. Singapore Med J (zakresy referencyjne zależnie od metody pomiaru: 8–16 lub 9–17, 3–11 lub 5–12, górna granica wielu laboratoriów 15–16 mmol/L; prawidłowa wartość albuminy 40 g/L)
- StatPearls: Biochemistry, Anion Gap (wzór z potasem: Na⁺ + K⁺ − Cl⁻ − HCO₃⁻)
- MSD Manual Professional Edition: Acid-Base Disorders (luka anionowa Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻); 2,5 mmol/L na 1 g/dl albumin; stan: kwiecień 2025)
Stan na: · Zasady redakcyjne
Podobne narzędzia
- Kalkulator wapnia skorygowanegoKalkulator wapnia skorygowanego o albuminy według wzoru Payne’a: wpisz wapń całkowity i albuminy w mg/dl lub mmol/l, a zobaczysz wynik w obu jednostkach.
- Kalkulator GFR (eGFR wg CKD-EPI 2021)Kalkulator GFR według CKD-EPI 2021: wpisz kreatyninę w mg/dl lub µmol/l, wiek i płeć, a otrzymasz eGFR, stadium KDIGO od G1 do G5 oraz pełne obliczenie.
- Klirens kreatyniny – kalkulator (Cockcroft-Gault)Klirens kreatyniny – kalkulator wg Cockcrofta-Gaulta: wiek, płeć, masa ciała, wzrost i kreatynina dają wynik dla masy rzeczywistej, należnej i skorygowanej.
- Obliczanie pH roztworu krok po krokuObliczanie pH roztworu mocnych i słabych kwasów oraz zasad: dokładne równanie kwadratowe, pKa/pKb lub Ka/Kb, przeliczanie pH, pOH, [H₃O⁺] i [OH⁻].
- Kalkulator powierzchni ciała (BSA)Kalkulator powierzchni ciała według wzorów Mostellera, Du Bois i Haycocka: wpisz wzrost i masę ciała w cm/kg lub in/lb, a otrzymasz wynik w m² z obliczeniem.
- Tabela ciśnienia krwi i kalkulatorTabela ciśnienia krwi z kalkulatorem: wpisz ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, a zobaczysz kategorię wg ESC, ESH i ACC/AHA, ciśnienie tętna i średnie.
- Kalkulator BMI (kategorie WHO)Kalkulator BMI: oblicz wskaźnik masy ciała z wagi w kg i wzrostu w cm. Zobacz kategorię WHO, od niedowagi po otyłość III stopnia, i prawidłową wagę.
- Talerze na sztangę – kalkulatorTalerze na sztangę: wpisz masę docelową i masę gryfu i zobacz, jakie talerze założyć na każdą stronę, w kg lub lb, wraz z seriami rozgrzewkowymi. Za darmo.
- Waga konia – kalkulatorWaga konia bez wagi: wpisz obwód klatki piersiowej i długość tułowia do wzoru Carrolla i Huntingtona i odczytaj masę w kg i lb. Za darmo.