Orantı hesaplama

Orantı hesaplama için birbirine karşılık gelen iki değeri (a ↔ b) ve yeni bir c değerini girin. Hesaplayıcı c’ye karşılık gelen x’i bulur ve birim değer üzerinden çözümü adım adım gösterir.

Nasıl hesaplanır?

Hesaplayıcı ne yapar?

İki büyüklük sabit bir kurala bağlıysa, bilinen tek bir çift (a ↔ b), herhangi bir yeni c değerine karşılık gelen x’i bulmaya yeter. Okulda bu konu oran-orantı, yani doğru orantı ve ters orantı olarak işlenir; birçok ülkede yönteme üçlü kural denir: önce 1 birimin değerini bulun, sonra ölçeklendirin.

Doğru orantı

İki katı, iki katı tutar – b ÷ a oranı sabit kalır. Formül: x = b ÷ a × c; bu, a/b = c/x orantısında içler dışlar çarpımıyla aynıdır.

Örnek: 3 kg elma 90 TL. 5 kg kaç TL?

3 kg → 90 TL
1 kg → 90 TL ÷ 3 = 30 TL
5 kg → 30 TL × 5 = 150 TL

Ters orantı

İki katı işçi, işi yarı sürede bitirir – a × b çarpımı sabit kalır. Formül: x = a × b ÷ c.

Örnek: 4 işçi bir işi 6 günde bitiriyor. 3 işçi kaç günde bitirir?

4 işçi → 6 gün
1 işçi → 6 × 4 = 24 gün
3 işçi → 24 ÷ 3 = 8 gün

Doğru mu, ters mi?

Kendinize sorun: a iki katına çıkarsa b de iki katına mı çıkar (doğru orantı), yoksa yarıya mı iner (ters orantı)? Tipik doğru orantılar: miktar ve fiyat, çalışma saati ve ücret, yol ve harcanan yakıt. Tipik ters orantılar: işçi sayısı ve süre, hız ve yolculuk süresi, kişi sayısı ve kişi başına düşen pay. Hiçbiri uymuyorsa (ör. yaş ve boy), orantı kurulamaz.

Yüzdeler, 100’ün referans alındığı doğru orantılardır: 200 ↔ %100, dolayısıyla %1 ↔ 2 ve %15 ↔ 30. Bunları doğrudan yüzde hesaplayıcıyla da bulabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Doğru orantı nasıl hesaplanır?

Bilinen çifti yazın (3 kg → 90 TL), bölerek 1 birimin değerini bulun (1 kg → 30 TL), sonra istenen miktarla çarpın (5 kg → 150 TL).

Doğru orantı ile ters orantı arasındaki fark nedir?

Doğru orantıda iki büyüklük aynı oranda artar, bu yüzden oranları sabittir. Ters orantıda biri artarken diğeri azalır, bu yüzden çarpımları sabittir.

Orantı formülü nedir?

Doğru orantı: x = b ÷ a × c (a/b = c/x’te içler dışlar çarpımı). Ters orantı: x = a × b ÷ c. Burada b, a’ya; x ise c’ye karşılık gelir.

Ters orantı nasıl çözülür?

Bilinen iki değeri çarpın (4 işçi × 6 gün = 24), sonra yeni değere bölün (24 ÷ 3 = 8 gün). Hesaplayıcıda “ters orantı”yı seçip a = 4, b = 6, c = 3 girin.

Orantıyla yüzde nasıl bulunur?

Bütünü %100’e eşitleyin: 200 ↔ %100, 2 ↔ %1, 30 ↔ %15. Hesaplayıcıda: a = 100, b = 200, c = 15, doğru orantı – sonuç 30.

Bileşik orantı nedir?

İkiden fazla büyüklük birbirine bağlıysa (ör. işçi sayısı, günlük saat ve gün sayısı), problemi her seferinde tek bir büyüklüğü değiştirerek art arda basit orantılar hâlinde çözün.

Kaynaklar ve yasal dayanak

Güncelleme: 27 Eylül 2026