Anlamlı rakamlar hesaplayıcı
Bir sayı girin – 1,20e3 veya 1,20 · 10³ biçiminde de olur. Hesaplayıcı anlamlı rakamları işaretler, sondaki belirsiz sıfırları gösterir, tam yuvarlar ve anlamlı rakam kurallarını çarpım ve toplamlara uygular.
Kaynak: University of Guelph, Physics – Significant Digits Tutorial (sıfırlar ve işlemler, İngilizce). Güncelleme: .
Nasıl hesaplanır?
Anlamlı rakamlar nedir?
Anlamlı rakamlar (anlamlı basamaklar), bir ölçüm sonucunun gerçekten ölçülmüş tüm rakamlarıdır – sıfırdan farklı ilk rakamdan son ölçülen rakama kadar. Duyarlılığı ifade ederler: 2,5 m ile 2,50 m aynı uzunluktur, ama 2,50 m santimetre duyarlılığıyla ölçülmüştür.
| Kural | Örnek | Anlamlı rakam |
|---|---|---|
| Sıfırdan farklı rakamlar her zaman sayılır | [22,3] | 3 |
| Baştaki sıfırlar hiçbir zaman sayılmaz | 0,00[450] | 3 |
| Rakamlar arasındaki sıfırlar her zaman sayılır | [1002] | 4 |
| Virgülden sonra sondaki sıfırlar sayılır | [2,50] | 3 |
| Tam sayının sonundaki sıfırlar belirsizdir | [12](00) | 2 ile 4 arası |
| Sondaki virgül onları belirli kılar | [1200,] | 4 |
Bilimsel gösterim 1200’ün belirsizliğini ortadan kaldırır: 1,2 · 10³’te 2, 1,20 · 10³’te 3, 1,200 · 10³’te 4 anlamlı rakam vardır. Onun kuvveti hiçbir zaman sayılmaz.
n anlamlı rakama yuvarlama
Sıfırdan farklı ilk rakamdan başlayarak n rakam sayın ve sonraki rakama bakın: 0–4 → aşağı, 5–9 → yukarı. Örnek: 0,0012345, 2 anlamlı rakama → 0,0012|345 → 0,0012.
Tam 5 için iki kural vardır. Yarımı yukarı yuvarlama her zaman yukarı yuvarlar: 2,345 → 2,35. NIST Guide to the SI’da (Ek B.7) verilen çifte yuvarlama ise önceki rakam çiftse onu korur: 2,345 → 2,34, ama 2,355 → 2,36. Negatif sayılar mutlak değerlerine göre yuvarlanır: −2,345 → −2,35.
Elde: 99,96, 3 anlamlı rakama 99,9|6 → 100,0 verir. Bu dört rakamdır; üç anlamlı rakamla sonuç 100’dür – belirsizliksiz olarak 1,00 · 10² yazılır. Hesaplayıcı bu yüzden sondaki sıfırlar belirsiz kalacaksa bilimsel gösterime geçer.
Anlamlı rakamlarla işlemler
- Çarpma ve bölme: sonuç, en az anlamlı rakama sahip değer kadar anlamlı rakam taşır. 2,5 · 3,42 = 8,55 → 2 anlamlı rakam → 8,6.
- Toplama ve çıkarma: rakam sayısı değil, ondalık basamak önemlidir. Sonuç, en az duyarlı değerin bittiği basamakta biter. 12,11 + 0,3 = 12,41 → onda birler → 12,4.
Hesaplayıcı içeride tam sayılarla kesin hesap yapar (kayan nokta hatası yok) ve yalnızca sonda yuvarlar – elle hesapta da böyle yapılmalıdır: ara sonuçları yuvarlamayın.
Sıkça sorulan sorular
0,00450 sayısında kaç anlamlı rakam vardır?
Üç: 4, 5 ve sondaki 0. Baştaki sıfırlar yalnızca virgülün yerini belirler ve sayılmaz. Sondaki 0 virgülden sonra geldiği, yani ölçüldüğü için sayılır.
Tam sayının sonundaki sıfırlar anlamlı mıdır?
Her zaman değil: 1200’de 2, 3 veya 4 anlamlı rakam olabilir. Belirsizliği gidermek için bilimsel gösterimle (1,20 · 10³ = 3 anlamlı rakam) veya sonunda virgülle (1200, = 4 anlamlı rakam) yazın.
Anlamlı rakam ile ondalık basamak arasındaki fark nedir?
Ondalık basamaklar yalnızca virgülden sonraki rakamlardır; anlamlı rakamlar ise sıfırdan farklı ilk rakamdan itibaren ölçülen tüm rakamlardır. 0,0045’in dört ondalık basamağı ama iki anlamlı rakamı vardır; 45,0’ın bir ondalık basamağı ve üç anlamlı rakamı vardır.
2,345 üç anlamlı rakama nasıl yuvarlanır?
Yarımı yukarı yuvarlama 2,35 verir, çünkü atılan rakam 5’tir. Çifte yuvarlama (NIST) 2,34 verir, çünkü önceki 4 çifttir. Hesaplayıcıda iki kural arasında geçiş yapabilirsiniz.
Anlamlı rakamlarda toplama ve çıkarma nasıl yapılır?
Toplama ve çıkarmada son ortak ondalık basamak belirleyicidir: 12,11 + 0,3 = 12,41 onda birlere yuvarlanır, sonuç 12,4’tür. Çarpma ve bölmede ise en az anlamlı rakam sayısı belirleyicidir.
Kesin sayıların anlamlı rakamı var mıdır?
Sayılmış veya tanımlanmış değerler – 3 deneme ya da 2πr’deki 2 çarpanı – kesindir ve duyarlılığı sınırlamaz. Kurallar yalnızca ölçüm değerleri için geçerlidir; kesin sayıları ikinci değer olarak girmeyin.
Kaynaklar ve yasal dayanak
- University of Guelph, Physics – Significant Digits Tutorial (sıfırlar ve işlemler, İngilizce)
- NIST SP 811, B.7: NIST Guide to the SI (SP 811), Ek B.7: sayıların yuvarlanması
Güncelleme: · Editoryal ilkeler
Benzer araçlar
- Bilimsel gösterim hesaplama (adım adım)Bilimsel gösterim hesaplama: sayıları a · 10ⁿ biçimine ve geri çevirin – E gösterimi, SI önekli mühendislik gösterimi ve ondalık yazımla, adım adım ve kesin.
- Üslü sayı hesaplama adım adımÜslü sayı hesaplama: üs, n. dereceden kök ve her tabanda logaritma hesaplayın – negatif ve kesirli üslerle, adım adım çözüm ve bilimsel gösterimle.
- Yoğunluk hesaplama: yoğunluk, kütle ve hacimYoğunluk (özkütle) hesaplama: d = m/V formülüyle yoğunluk, kütle veya hacim – adım adım, g/cm³ ve kg/m³ birim dönüşümü ve maddelerin yoğunluk tablosu.
- Mol Kütlesi HesaplamaMol kütlesini her kimyasal formülden g/mol olarak hesaplayın: parantezler, CuSO4·5H2O gibi hidratlar, element yüzdeleri ve n = m/M ile.
- Standart sapma hesaplamaStandart sapma hesaplama: sayıları yapıştırın; ortalama, medyan, mod, açıklık, varyans ve standart sapma (örneklem ve evren) adım adım hesaplanır.
- Yüzde hesaplamaÜcretsiz yüzde hesaplama: bir sayının %X’ini, bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu, yüzde değişimi, artışı ve indirimi bulun – formül ve adımlarla.
- Online hesap makinesiÜcretsiz online hesap makinesi: yazın veya dokunun, sonuç anında gelsin – işlem önceliği, parantez, yüzde, karekök, adım adım çözüm ve geçmiş.
- Kareler toplamı hesaplamaKareler toplamı hesaplama: sayı listesinden sapma kareleri toplamı Σ(x − x̄)², ham kareler toplamı Σx² ve varyansı adım adım ve kontrol hesabıyla bulun.
- Net hesaplama (TYT, KPSS, LGS)Net hesaplama: soru, doğru ve yanlış sayınızı girin; YKS ve KPSS’de 4 yanlış 1 doğruyu, LGS’de 3 yanlış 1 doğruyu götürür. Netiniz anında görünür.