Tansiyon Değerleri Tablosu ve Hesaplayıcı
Bu tansiyon değerleri tablosu, ölçümünüzü aynı anda üç kılavuza göre sınıflandırır: ESC 2024 ve ESH 2023 (Avrupa) ile ACC/AHA (ABD). Örnek: 128/82 mmHg ESH’ye göre “normal”, ESC’ye göre “yükselmiş”, ACC/AHA’ya göre ise evre 1 hipertansiyondur – aynı sayılar, üç ayrı ad. Başka ölçümler eklerseniz önce ortalama alınır.
Nasıl hesaplanır?
Bir tansiyon ölçümü iki sayıdan oluşur: kalp kasılırken ölçülen sistolik (büyük) basınç ve iki atım arasında gevşerken ölçülen diyastolik (küçük) basınç; ikisi de mmHg cinsindendir. Bir değerin hangi adı alacağı kılavuza bağlıdır. Bu yüzden sayfa, tek bir doğru varmış gibi davranmak yerine üç tabloyu yan yana gösterir. Halk arasında “12’ye 8” denen değer 120/80 mmHg’dir.
Üç tablo
- ESC 2024 (Avrupa Kardiyoloji Derneği): 120/70’in altı yükselmemiş; 120/70’ten 140/90’ın altına kadar yükselmiş; 140/90 ve üzeri hipertansiyon.
- ESH 2023 (Avrupa Hipertansiyon Derneği): 120’nin ve 80’in altı optimal; 120–129 ve 80–84 normal; 130–139 ve/veya 85–89 yüksek normal; 140–159 ve/veya 90–99 1. derece; 160–179 ve/veya 100–109 2. derece; 180 ve üzeri ve/veya 110 ve üzeri 3. derece.
- ACC/AHA (ABD): 120’nin ve 80’in altı normal; 120–129 ve 80’in altı yükselmiş; 130–139 veya 80–89 evre 1 hipertansiyon; 140 ve üzeri veya 90 ve üzeri evre 2. Sınıflar 2017 kılavuzundan gelir ve 2025 güncellemesinde korunmuştur.
İki sayı farklı sınıflara düşerse yüksek olan sınıf geçerlidir. Bu nedenle 118/84, yalnızca küçük tansiyon yüzünden ACC/AHA’ya göre evre 1’dir.
Örnek hesap
Ölçüm 128/82 mmHg. ESC 2024: 128, 120 ile 139 arasındadır; yükselmiş. ESH 2023: 128, 120–129 aralığında ve 82, 80–84 aralığındadır; normal. ACC/AHA: küçük tansiyon 82, 80–89 aralığındadır; evre 1 hipertansiyon. Nabız basıncı = 128 − 82 = 46 mmHg. Ortalama arter basıncı ≈ 82 + 46 ÷ 3 = 97,3 mmHg.
İkinci bir durum: 150/80 mmHg ESC’ye göre hipertansiyon, ESH’ye göre 1. derece – yalnızca büyük tansiyon yüksek olduğu için “izole sistolik” notuyla – ACC/AHA’ya göre ise evre 2’dir.
Birden fazla ölçümün ortalaması
Tansiyon dakikadan dakikaya değişir. Kılavuzlar bu yüzden tanıyı farklı günlerde yapılan birkaç ölçümün ortalamasına dayandırır. Ölçümleri ikinci alana yazın: 128/82, 126/80 ve 131/84’ün ortalaması 128,3/82, yuvarlanınca 128/82 mmHg eder ve sınıflandırılan bu ortalamadır.
Nabız basıncı ve ortalama arter basıncı
Nabız basıncı iki sayı arasındaki farktır. Ortalama arter basıncı (OAB, İngilizce MAP) bir kalp atımı boyunca ortalama basınçtır; kalp gevşemede kasılmadakinin yaklaşık iki katı süre kaldığından, diyastolik değere nabız basıncının üçte biri eklenerek tahmin edilir. Bunlar yol gösterici hesap değerleridir; sınıflar yalnızca büyük ve küçük tansiyonu kullanır.
Doğru ölçüm
- Ölçümden önceki 30 dakikada bir şey yiyip içmeyin, mesanenizi boşaltın.
- En az beş dakika, sırtınız destekli, iki ayağınız yerde ve bacak bacak üstüne atmadan oturun; kolunuzu göğüs hizasında bir masaya dayayın.
- Manşeti çıplak kola takın, konuşmayın ve bir-iki dakika arayla en az iki ölçüm yapın.
Sıkça sorulan sorular
Normal tansiyon kaç olmalı?
120/80 mmHg’nin (“12’ye 8”) altı ESH’ye göre optimal, ACC/AHA’ya göre normaldir. 2024 tarihli ESC kılavuzu en düşük sınıfı olan “yükselmemiş”i 120/70 mmHg’nin altı olarak tanımlar.
13’e 8 yüksek tansiyon mu?
Amerikan ACC/AHA tablosuna göre evet: 130/80 mmHg’de evre 1 başlar. Avrupa kılavuzları buna yükselmiş (ESC 2024) veya yüksek normal (ESH 2023) der; hipertansiyondan ancak 140/90 mmHg’den itibaren söz eder.
Tansiyon ne zaman tehlikeli derecede yüksektir?
Sistolik 180’in ve/veya diyastolik 120’nin üzerindeki bir değer kriz aralığındadır. Birkaç dakika dinlendikten sonra ölçümü tekrarlayın. Değer bu kadar yüksek kalırsa veya göğüs ağrısı, nefes darlığı, görme bozukluğu, felç, konuşma bozukluğu ya da şiddetli baş ağrısı gibi şikâyetler ortaya çıkarsa hemen acil çağrı hattını arayın.
Büyük tansiyon mu daha önemli, küçük tansiyon mu?
İkisi de önemlidir. Üç tabloda da iki sayıdan yüksek olan sınıf belirleyicidir: 150/80 mmHg, küçük tansiyon iyi görünse bile hipertansiyondur.
Ortalama arter basıncı nasıl hesaplanır?
Yaygın tahmin formülüyle: OAB = diyastolik + (sistolik − diyastolik) ÷ 3. 120/80 mmHg için 80 + 40 ÷ 3 = 93,3 mmHg.
Aynı ölçüm neden farklı adlar alıyor?
Çünkü kılavuzlar sınırları farklı yerlere koyar. ACC/AHA 130/80 mmHg’den itibaren hipertansiyon der; Avrupa dernekleri 140/90 mmHg’den itibaren. Hekiminiz ülkenizde geçerli kılavuzu uygular ve toplam riskinizi birlikte değerlendirir.
Kaynaklar ve yasal dayanak
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NIH): High Blood Pressure – Diagnosis (ACC/AHA’ya göre kategoriler: normal, yüksek, evre 1, evre 2, 180/120 üzeri kriz; güncelleme: 26 Haziran 2025, erişim: 5 Ekim 2026)
- ACC/AHA 2017: Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, et al. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Hypertension 2018;71:e13–e115 (Table 6), doi:10.1161/HYP.0000000000000065
- AHA/ACC 2025: Centers for Disease Control and Prevention: About High Blood Pressure (kategoriler 2025 AHA/ACC kılavuzuna göre değişmemiştir; güncelleme: 28 Ocak 2026)
- ESC 2024: McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J 2024;45:3912–4018 (Table 5), doi:10.1093/eurheartj/ehae178
- ESH 2023: Mancia G, Kreutz R, Brunström M, et al. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. J Hypertens 2023;41:1874–2071 (muayenehane ölçümünün sınıflandırması), doi:10.1097/HJH.0000000000003480
- Sarafidis P, et al. A European Renal Association (ERA) synopsis for nephrology practice of the 2023 European Society of Hypertension (ESH) Guidelines for the Management of Arterial Hypertension (Table 1: ESH-Klassifikation im Wortlaut)
- Centers for Disease Control and Prevention: Measure Your Blood Pressure (doğru ölçüm: 5 dakika oturmak, öncesinde 30 dakika bir şey yememek veya içmemek, en az iki ölçüm)
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Malignant hypertension (Warnzeichen, Notruf)
- StatPearls: Physiology, Mean Arterial Pressure (MAP = DP + 1/3 × (SP − DP))
Güncelleme: · Editoryal ilkeler
Benzer araçlar
- VKİ hesaplama (DSÖ kategorileri)VKİ hesaplama: kilo ve boyunuzdan vücut kitle indeksinizi bulun. Zayıflıktan 3. derece obeziteye DSÖ kategorisini ve ideal kilo aralığını görün.
- Nabız bölgeleri hesaplamaAntrenman nabız bölgelerinizi hesaplayın: maksimum nabzınızı girin veya Tanaka formülüyle tahmin edin, bölgeleri maks. nabız yüzdesi veya Karvonen ile görün.
- GFR Hesaplama (CKD-EPI 2021 ile eGFR)GFR hesaplama aracı CKD-EPI 2021 formülünü kullanır: kreatinini mg/dL veya µmol/L olarak, yaşı ve cinsiyeti girin; eGFR, G1–G5 evresi ve hesap adımları çıksın.
- Kreatinin Klirensi Hesaplama (Cockcroft-Gault)Kreatinin klirensi hesaplama (Cockcroft-Gault): yaş, cinsiyet, kilo, boy ve kreatinini girin; gerçek, ideal ve düzeltilmiş kiloyla klirensi adım adım görün.
- Anyon Açığı Hesaplama (Albümin Düzeltmeli)Anyon açığı hesaplama: sodyum, klor ve bikarbonatı girin (potasyum isteğe bağlı); anyon açığını, albümine göre düzeltilmiş değeri ve adımları görün.
- Vücut Yüzey Alanı Hesaplama (VYA/BSA)Vücut yüzey alanı hesaplama aracı Mosteller, Du Bois ve Haycock formüllerini kullanır: boy ve kiloyu cm/kg veya in/lb girin, sonucu m² olarak görün.
- Online metronomÜcretsiz online metronom: 20–300 BPM, 2/4’ten 12/8’e kadar ölçüler, her vuruşa vurgu, alt bölümler ve tap tempo. Örnek hassasiyetinde, uygulama gerektirmez.
- Kurban hisse hesaplamaKurban hisse hesaplama: hayvan fiyatı, kesim masrafı ve hissedar sayısını girin; hisse başı ödeme, kişi başı et ve üçe bölünmüş pay hemen hesaplanır.
- Düzeltilmiş yaş hesaplama (prematüre bebek)Düzeltilmiş yaş hesaplama: prematüre bebeğin doğum tarihini ve tahmini doğum tarihini girin; düzeltilmiş yaşı, gerçek yaşı ve kaç hafta erken doğduğunu görün.