Równanie Clapeyrona: oblicz ciśnienie, objętość, liczbę moli lub temperaturę
Równanie Clapeyrona w skrócie: p · V = n · R · T, gdzie stała gazowa R = 8,314 J/(mol·K). Mol gazu doskonałego zajmuje 22,41 dm³ w 0 °C i pod ciśnieniem 1013,25 hPa. Wybierz szukaną wielkość i wpisz pozostałe trzy – jednostki kalkulator przeliczy sam.
Przykład: Szukana wielkość: Objętość V · Ciśnienie p 101,325 · Jednostka (Ciśnienie): kPa · Liczba moli n 1 mol · Temperatura T 0 · Jednostka (Temperatura): °C · Gaz (opcjonalnie, do masy i gęstości): nie podano → Wynik: V = 22,41 L = 0,02241 m³. Źródło: CODATA, NIST CODATA – molar gas constant R = 8.314 462 618… J/(mol·K) (exact). Stan na: .
Jak to obliczamy
Wzór: równanie Clapeyrona
Równanie stanu gazu doskonałego (równanie Clapeyrona) łączy ciśnienie p, objętość V, liczbę moli n i temperaturę bezwzględną T:
p · V = n · R · T · R = 8,314 462 618 J/(mol·K)
Od redefinicji układu SI w 2019 r. stała R jest dokładna (iloczyn stałej Avogadra i stałej Boltzmanna, CODATA). Przekształcenia:
- Ciśnienie: p = nRT / V
- Objętość: V = nRT / p
- Liczba moli: n = pV / (RT)
- Temperatura: T = pV / (nR)
Jednostki
Przy R w J/(mol·K) podstawiamy paskale, metry sześcienne i kelwiny: 1 hPa = 100 Pa, 1 atm = 101 325 Pa, 1 dm³ = 0,001 m³, T(K) = T(°C) + 273,15. Najczęstszy błąd w zadaniach to podstawienie °C zamiast kelwinów. Przy R = 83,14 hPa·dm³/(mol·K) można liczyć od razu w hPa i dm³.
Przykład
- 2 mole gazu w 10 dm³ w 25 °C: V = 0,01 m³, T = 298,15 K
- p = 2 · 8,314 · 298,15 / 0,01 = 495 791 Pa ≈ 4958 hPa
Masa i gęstość
Z masą molową M mamy n = m / M, a stąd gęstość ρ = p · M / (R · T). Suche powietrze (M = 28,964 g/mol) ma w 20 °C i 1013,25 hPa gęstość 1,204 kg/m³. Masy molowe opierają się na standardowych masach atomowych IUPAC.
Ograniczenia
Model gazu doskonałego dobrze opisuje gazy pod niskim ciśnieniem i w temperaturach daleko od wrzenia, np. powietrze w warunkach otoczenia. Powyżej ok. 100 bar lub w pobliżu skraplania potrzebne są równania gazu rzeczywistego.
Najczęściej zadawane pytania
Jak brzmi wzór równania Clapeyrona?
pV = nRT: p w Pa, V w m³, n w molach, R = 8,314 J/(mol·K), T w kelwinach.
Jakie jednostki podstawiać do równania Clapeyrona?
Przy R = 8,314 J/(mol·K): Pa, m³ i K. Przy R = 83,14 hPa·dm³/(mol·K): hPa, dm³ i K.
Jak przekształcić równanie Clapeyrona?
p = nRT/V, V = nRT/p, n = pV/(RT), T = pV/(nR).
Ile wynosi objętość molowa gazu w warunkach normalnych?
22,41 dm³/mol w 0 °C i 1013,25 hPa. W 25 °C i 1000 hPa to 24,79 dm³/mol.
Jak obliczyć liczbę moli gazu?
n = pV/(RT). Przykład: 1000 hPa, 1 dm³, 20 °C → n = 100 000 · 0,001 / (8,314 · 293,15) = 0,041 mol.
Źródła i podstawa prawna
- CODATA: NIST CODATA – molar gas constant R = 8.314 462 618… J/(mol·K) (exact)
- NIST SP 811 App. B.9: NIST SP 811 – Guide for the Use of the SI, Appendix B.9: pressure units (bar, atm, torr, psi)
- CIAAW: IUPAC CIAAW – Standard atomic weights (molar masses of the gases)
- US Std. Atm. 1976: U.S. Standard Atmosphere 1976 (NOAA/NASA/USAF) – mean molar mass of dry air 28.9644 kg/kmol
Stan na: · Zasady redakcyjne
Podobne narzędzia
- Ciśnienie w oponach zimą i latemCiśnienie w oponach zimą spada razem z temperaturą. Kalkulator z ciśnieniem bezwzględnym, tabela od −20 do 30 °C i ile napompować w ciepłym garażu.
- Kalkulator masy molowejOblicz masę molową w g/mol z dowolnego wzoru chemicznego – z nawiasami, hydratami jak CuSO4·5H2O, składem procentowym i n = m/M.
- Kalkulator gęstości: gęstość, masa i objętośćKalkulator gęstości: oblicz gęstość, masę lub objętość ze wzoru ρ = m/V – krok po kroku, z przeliczaniem jednostek g/cm³, kg/m³ i tabelą gęstości.
- Interaktywny układ okresowy pierwiastkówUkład okresowy pierwiastków: 118 pierwiastków z masą atomową, konfiguracją elektronową, temperaturą topnienia i wrzenia. Szukaj, suwak temperatury, druk PDF.
- Kalkulator punktu rosy: wilgotność, kondensacja i ryzyko pleśniKalkulator punktu rosy z temperatury i wilgotności względnej (wzór Magnusa), z wilgotnością bezwzględną, kondensacją na ścianie i progiem pleśni.
- Notacja wykładnicza – kalkulator z rozwiązaniemNotacja wykładnicza (naukowa): zamień liczbę na postać a · 10ⁿ i z powrotem – z zapisem E, notacją inżynierską z przedrostkiem SI i rozwiązaniem krok po kroku.
- Kalkulator onlineDarmowy kalkulator online: wpisz lub klikaj, a wynik pojawi się od razu – z kolejnością działań, nawiasami, procentami, pierwiastkiem i historią.
- Temperatura wrzenia wody na danej wysokościTemperatura wrzenia wody zależnie od wysokości lub ciśnienia powietrza: w jakiej temperaturze woda wrze u ciebie, w °C i °F, z tabelą do 5000 m.
- Celsjusz na kelwin (i kelwin na celsjusza)Celsjusz na kelwin: dodaj 273,15, np. 25 °C = 298,15 K. Wpisz °C i zobacz kelwiny, °F i °R albo przelicz K na °C – wzór i tabela.