Krzyżówka genetyczna: stosunek genotypów i fenotypów
Ta krzyżówka genetyczna krzyżuje dwoje rodziców gen po genie: tworzy gamety, wypełnia kwadrat Punnetta i liczy genotypy oraz fenotypy, tak jak opisuje to OpenStax Biology. Przykład: Aa × Aa daje genotypy 1 AA : 2 Aa : 1 aa i fenotypy 3 : 1.
Jak to obliczamy
Krzyżówka genetyczna łączy każdą gametę jednego rodzica z każdą gametą drugiego. OpenStax opisuje kwadrat Punnetta tak: możliwe allele jednego rodzica wpisuje się u góry, drugiego z boku, a każde pole to jednakowo prawdopodobny potomek. Wielkie litery oznaczają allele dominujące, małe – recesywne.
Krzyżówka jednogenowa: 1 : 2 : 1 i 3 : 1
Dla barwy nasion Mendla (Y = żółta, y = zielona) Yy × Yy daje cztery pola: YY, Yy, Yy i yy. Genotypy: 1 YY : 2 Yy : 1 yy. Ponieważ YY i Yy wyglądają na żółte, fenotypy to 3 żółte : 1 zielona, czyli 75% i 25%. Krzyżówka testowa z homozygotą recesywną (Yy × yy) daje 1 : 1, po 50% – tak hodowcy sprawdzają, czy roślina o cesze dominującej to YY czy Yy.
Krzyżówka dwugenowa: 9 : 3 : 3 : 1
| Krzyżówka | Pola | Stosunek fenotypów |
|---|---|---|
| Aa × Aa | 4 | 3 : 1 |
| Aa × aa | 4 | 1 : 1 |
| AA × aa | 4 | wszystkie Aa |
| AaBb × AaBb | 16 | 9 : 3 : 3 : 1 |
| AaBb × aabb | 16 | 1 : 1 : 1 : 1 |
Przy dwóch genach każdy rodzic tworzy cztery gamety (AB, Ab, aB, ab), więc kwadrat ma 16 pól. OpenStax pokazuje dla YyRr × YyRr: 9 gładkie/żółte : 3 gładkie/zielone : 3 pomarszczone/żółte : 1 pomarszczone/zielone – 9 z 16 pól to 56,25%. Dotyczy to tylko genów dziedziczonych niezależnie; geny sprzężone w jednym chromosomie odbiegają od 9 : 3 : 3 : 1. Czy policzone potomstwo pasuje do oczekiwanego stosunku, sprawdzisz w teście chi-kwadrat; podstawy rachunku są w kalkulatorze prawdopodobieństwa.
Najczęściej zadawane pytania
Co pokazuje krzyżówka genetyczna?
Wszystkie jednakowo prawdopodobne połączenia gamet obojga rodziców. Każde pole to możliwy genotyp; przy czterech polach każde oznacza 25%.
Jaki stosunek daje Aa × Aa?
Genotypy 1 AA : 2 Aa : 1 aa i fenotypy 3 : 1 – 75% ma cechę dominującą, 25% recesywną.
Dlaczego krzyżówka dwugenowa daje 9 : 3 : 3 : 1?
Każdy gen rozszczepia się niezależnie w stosunku 3 : 1. 3 : 1 razy 3 : 1 daje 9 : 3 : 3 : 1 na 16 polach.
Co to jest krzyżówka testowa?
Krzyżuje się osobnika o fenotypie dominującym z homozygotą recesywną (aa). Gdy całe potomstwo ma cechę dominującą, był to AA; rozszczepienie 1 : 1 oznacza Aa.
Czy można policzyć trzy geny?
Tak, do trzech par liter, np. AaBbCc. Kwadrat ma wtedy do 8 × 8 = 64 pól; AaBbCc × AaBbCc daje 27 : 9 : 9 : 9 : 3 : 3 : 3 : 1.
Czy działa dla grup krwi albo kodominacji?
Nie bezpośrednio: kalkulator zakłada pełną dominację. Dla grup krwi AB0 z kodominacją jest osobny kalkulator grupy krwi.
Źródła i podstawa prawna
- OpenStax Biology 2e, 12.2 Characteristics and Traits: Punnett square, monohybrid cross Yy × Yy → genotypes 1 YY : 2 Yy : 1 yy, phenotypes 3 yellow : 1 green; test cross with a homozygous recessive partner (read 10.10.2026)
- OpenStax Biology 2e, 12.3 Laws of Inheritance: dihybrid cross YyRr × YyRr → 9 round/yellow : 3 round/green : 3 wrinkled/yellow : 1 wrinkled/green; independent assortment, not valid for linked genes (read 10.10.2026)
Stan na: · Zasady redakcyjne
Podobne narzędzia
- Transkrypcja DNA i translacjaTranskrypcja DNA na mRNA i odczyt kodonów jako aminokwasów: nić matrycowa lub kodująca, start od AUG, kodony stop – według standardowego kodu NCBI.
- Prawdopodobieństwo – kalkulatorKalkulator prawdopodobieństwa: zdarzenia sprzyjające do wszystkich, dwa zdarzenia, schemat Bernoulliego i losowanie bez zwracania jak w Lotto.
- Test chi kwadrat kalkulatorTest chi kwadrat kalkulator dla tabel kontyngencji i zgodności: chi², stopnie swobody, wartość p, liczebności oczekiwane i V Craméra – z obliczeniami.
- Kalkulator grupy krwi: jaką grupę krwi może mieć dziecko?Kalkulator grupy krwi dziecka: możliwe grupy AB0 i czynnik Rh na podstawie grup rodziców, z procentami z krzyżówki genetycznej dla każdego genotypu.
- Kalkulator kombinacjiKalkulator kombinacji, wariacji i permutacji z powtórzeniami i bez: dokładny symbol Newtona nawet dla ogromnych liczb, ze wzorem i tokiem obliczeń.
- Kalkulator onlineDarmowy kalkulator online: wpisz lub klikaj, a wynik pojawi się od razu – z kolejnością działań, nawiasami, procentami, pierwiastkiem i historią.
- Wartość oczekiwanaWartość oczekiwana zmiennej losowej dyskretnej: E(X), wariancja i odchylenie standardowe z obliczeniami krok po kroku, także z ułamkami i procentami.
- Indukcyjność cewkiIndukcyjność cewki powietrznej, długiej, toroidalnej i rdzenia z wartością AL: L z liczby zwojów i wymiarów albo liczba zwojów dla zadanej indukcyjności.
- Ciąg FibonacciegoCiąg Fibonacciego: n-ty wyraz do F(20000), lista wyrazów, sprawdzenie, czy liczba należy do ciągu, i rozkład Zeckendorfa, ze złotą proporcją. Za darmo.