Transkrypcja DNA i translacja
Narzędzie wykonuje transkrypcję DNA na mRNA i tłumaczy kodony na aminokwasy. Nić matrycowa TAC GGA TCA ATT daje mRNA AUG CCU AGU UAA i łańcuch Met-Pro-Ser, po którym następuje kodon stop. Wybierz, czy wpisujesz nić matrycową czy kodującą i czy odczyt ma się zacząć od pierwszego AUG.
Źródło: NHGRI Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms: Codon – three nucleotides; 64 codons, 61 for amino acids and 3 stop signals; GCA = alanine, UAG = stop (read 10.10.2026). Stan na: .
Jak to obliczamy
Podczas transkrypcji każda zasada nici matrycowej DNA łączy się w parę z zasadą RNA: A → U, T → A, G → C, C → G. Podczas translacji mRNA czyta się trójkami zasad (kodonami), a każdy kodon oznacza aminokwas albo stop. Zasady parowania pochodzą ze słownika NHGRI (amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia): adenina łączy się z tyminą, cytozyna z guaniną, a w RNA miejsce tyminy zajmuje uracyl. Tabela kodonów to standardowy kod genetyczny publikowany przez NCBI.
Przykłady: od nici matrycowej do białka
| DNA (matryca) | mRNA | Aminokwasy |
|---|---|---|
| TAC GGA TCA ATT | AUG CCU AGU UAA | Met-Pro-Ser |
| TAC AAA CCG ATT | AUG UUU GGC UAA | Met-Phe-Gly |
| TAC CGA TTC ATC | AUG GCU AAG UAG | Met-Ala-Lys |
| TAC CTT GTG ACT | AUG GAA CAC UGA | Met-Glu-His |
Jeśli wpiszesz nić kodującą, mRNA ma tę samą sekwencję z U zamiast T: ATG CCT AGT TAA daje AUG CCU AGU UAA. Zasady są parowane w kolejności, w jakiej je wpisano. Według OpenStax Biology mRNA powstaje w kierunku 5′→3′, a obie nici DNA są antyrównoległe: nić matrycową wpisz od 3′ do 5′ (jak TAC … ATT powyżej), a nić kodującą od 5′ do 3′; wtedy kodony czyta się od lewej do prawej.
Kodony
| Kodon | Znaczenie |
|---|---|
| AUG | Met |
| GCA | Ala |
| UUU | Phe |
| UGG | Trp |
| UAA | Stop |
| UAG | Stop |
| UGA | Stop |
- Kodonów jest 4 × 4 × 4 = 64: według NHGRI 61 koduje aminokwasy, a 3 to sygnały stop.
- NCBI podaje AUG (metionina) jako kodon start; wymienia też rzadkie alternatywne starty, których narzędzie nie stosuje.
- Używany jest kod standardowy. Niektóre organizmy i mitochondria mają inne kody, które NCBI podaje osobno.
Dziedziczenie cech rozpisuje krzyżówka genetyczna; potęgi jak 4³ = 64 liczy kalkulator potęg.
Najczęściej zadawane pytania
Jak przepisać DNA na mRNA?
Z nici matrycowej łączy się każdą zasadę w parę: A → U, T → A, G → C, C → G. Z nici kodującej wystarczy zamienić każde T na U.
Jakie mRNA powstaje z TAC GGA TCA ATT?
AUG CCU AGU UAA. Koduje Met-Pro-Ser; UAA to kodon stop.
Które kodony są kodonami stop?
W kodzie standardowym UAA, UAG i UGA. Na nich kończy się translacja.
Dlaczego białko zaczyna się od metioniny?
NCBI podaje AUG jako kodon start, a AUG koduje metioninę (Met). Przy opcji „od pierwszego AUG” narzędzie najpierw go szuka.
Dlaczego w RNA jest U zamiast T?
Według NHGRI uracyl jest jedną z czterech zasad RNA i łączy się z adeniną; w DNA zamiast niego występuje tymina.
Źródła i podstawa prawna
- NHGRI Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms: Codon – three nucleotides; 64 codons, 61 for amino acids and 3 stop signals; GCA = alanine, UAG = stop (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Base Pair – adenine pairs with thymine, cytosine with guanine (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Uracil – in RNA uracil pairs with adenine; DNA uses thymine instead (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Transcription – making an RNA copy (mRNA) of a gene’s DNA sequence (read 10.10.2026)
- NCBI, The Genetic Codes – 1. The Standard Code (transl_table=1), codon table and initiation codon AUG (read 10.10.2026)
- OpenStax Biology 2e, 14.2 DNA Structure and Sequencing: the two strands are anti-parallel (read 10.10.2026)
- OpenStax Biology 2e, 15.2 Prokaryotic Transcription: mRNA complementary to the template strand, synthesized in the 5′→3′ direction (read 10.10.2026)
Stan na: · Zasady redakcyjne
Podobne narzędzia
- Krzyżówka genetyczna: stosunek genotypów i fenotypówKrzyżówka genetyczna online: wpisz genotypy obojga rodziców (np. AaBb) i otrzymaj gamety, kwadrat Punnetta oraz stosunek genotypów i fenotypów potomstwa.
- Kalkulator grupy krwi: jaką grupę krwi może mieć dziecko?Kalkulator grupy krwi dziecka: możliwe grupy AB0 i czynnik Rh na podstawie grup rodziców, z procentami z krzyżówki genetycznej dla każdego genotypu.
- Kalkulator potęg krok po krokuKalkulator potęg: oblicz potęgi, pierwiastki n-tego stopnia i logarytmy o dowolnej podstawie – krok po kroku, także z wykładnikiem ujemnym i ułamkowym.
- Kalkulator kombinacjiKalkulator kombinacji, wariacji i permutacji z powtórzeniami i bez: dokładny symbol Newtona nawet dla ogromnych liczb, ze wzorem i tokiem obliczeń.
- Kalkulator onlineDarmowy kalkulator online: wpisz lub klikaj, a wynik pojawi się od razu – z kolejnością działań, nawiasami, procentami, pierwiastkiem i historią.
- Kalkulator frekwencjiKalkulator frekwencji szkolnej: wpisz liczbę lekcji i nieobecności, a zobaczysz frekwencję w procentach oraz ile godzin możesz jeszcze opuścić do progu 50%.
- Odległość punktu od prostejOblicz odległość punktu od prostej na płaszczyźnie (Ax + By + C = 0, y = ax + b lub dwa punkty) albo w przestrzeni, z rzutem prostokątnym i obliczeniami.
- Mach na km/hMach na km/h: wpisz liczbę Macha lub prędkość, wybierz temperaturę powietrza i zobacz km/h, m/s, mph i węzły – z tabelą prędkości dźwięku.
- Test Stroopa: wskaż kolor napisu, nie słowoTest Stroopa online za darmo: nazwy kolorów są napisane innym kolorem, a Ty wybierasz kolor napisu. Wynik: poprawne odpowiedzi, czas reakcji i efekt Stroopa.