Breuken rekenmachine
Met de breukenrekenmachine vul je twee breuken of gemengde getallen in (bijv. 1 1/2 en 3/4): de berekening is exact, het antwoord wordt vereenvoudigd en elke stap wordt getoond. Ook een enkele breuk vereenvoudigen en decimale getallen, inclusief repeterende breuken, omzetten naar een breuk.
Bron: Euclides, Elementen, boek VII, propositie 2 – grootste gemene deler (algoritme van Euclides), ed. D. E. Joyce, Clark University (in het Engels). Bijgewerkt: .
Zo wordt het berekend
Zo werkt de breuken rekenmachine
Een breuk a/b heeft een teller a en een noemer b (b ≠ 0). De berekening gebruikt alleen gehele getallen van elke lengte, dus er zijn geen afrondingsfouten: 1/3 + 1/3 + 1/3 is precies 1.
| Bewerking | Regel | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Optellen | a/b + c/d = (a·d + c·b)/(b·d), eenvoudiger met de kleinste gemene deler | 1/6 + 1/10 = 5/30 + 3/30 = 8/30 = 4/15 |
| Aftrekken | a/b − c/d = (a·d − c·b)/(b·d) | 1/3 − 1/2 = 2/6 − 3/6 = −1/6 |
| Vermenigvuldigen | a/b × c/d = (a·c)/(b·d) | 2/3 × 9/4 = 18/12 = 3/2 |
| Delen | a/b ÷ c/d = a/b × d/c (omgekeerde) | 3/4 ÷ 2/5 = 3/4 × 5/2 = 15/8 |
Voorbeeld met een gemengd getal: 1 1/2 + 3/4
- Zet het gemengde getal om: 1 1/2 = (1 × 2 + 1)/2 = 3/2.
- Kleinste gemene deler = kgv(2, 4) = 4.
- Herschrijf: 3/2 = 6/4; 3/4 blijft 3/4.
- Tel de tellers op: 6/4 + 3/4 = 9/4 (ggd(9, 4) = 1, al zo eenvoudig mogelijk).
- Gemengd getal: 9 ÷ 4 = 2 rest 1 → 2 1/4; als decimaal getal 2,25.
Vereenvoudigen met het algoritme van Euclides
Een breuk wordt vereenvoudigd door teller en noemer te delen door hun grootste gemene deler (ggd). De calculator vindt die met de methode van Euclides: deel het grotere getal door het kleinere, bewaar de rest en herhaal tot de rest 0 is. Voor 12/18: 18 = 1 × 12 + 6, 12 = 2 × 6 + 0 → ggd = 6, dus 12/18 = 2/3. De kleinste gemene deler is kgv(a, b) = a × b / ggd(a, b).
Decimaal getal naar breuk, ook repeterend
Eindig decimaal getal: tel het aantal decimalen, zet de cijfers boven de bijbehorende macht van tien en vereenvoudig: 0,75 = 75/100 = 3/4.
Repeterend decimaal getal: teller = alle cijfers tot het einde van het eerste repeterende blok min de cijfers ervoor; noemer = één 9 per repeterend cijfer gevolgd door één 0 per niet-repeterend decimaal cijfer. Voorbeeld 0,1(6) = 0,1666…: (16 − 1)/90 = 15/90 = 1/6. Zo ook 0,(3) = 3/9 = 1/3 en 0,(9) = 9/9 = 1. Typ de repeterende cijfers tussen haakjes of gebruik het veld “Repeterende cijfers”.
Elk antwoord wordt ook als decimaal getal getoond: breuken waarvan de vereenvoudigde noemer alleen 2 en 5 als priemfactoren heeft, zijn eindig (9/4 = 2,25); alle andere zijn repeterend (1/7 = 0,142857142857…).
Meerdere breuken in één som en breuken vergelijken
In de modus “Meerdere breuken” typ je de hele som op één regel: 1/2 + 3/4 − 1/3 geeft 6/12 + 9/12 − 4/12 = 11/12. Vermenigvuldigen en delen gaan vóór optellen en aftrekken, haakjes mogen, en een negatieve breuk schrijf je met een minteken ervoor. De stappen tonen elke deelberekening in de volgorde waarin gerekend wordt. “Breuken vergelijken” maakt tot twaalf breuken gelijknamig en zet ze op volgorde: 3/4; 5/6; 2/3 worden 9/12, 10/12 en 8/12, dus 2/3 < 3/4 < 5/6. Elk antwoord staat er ook in procenten: 3/4 is 75%.
Veelgestelde vragen
Hoe vul ik een gemengd getal in?
Geheel getal, spatie, breuk: 1 1/2 voor anderhalf, -2 3/4 voor min twee en drie kwart. Gehele getallen (5) en decimalen (0,5) werken ook.
Hoe tel je breuken met verschillende noemers op?
Herschrijf beide breuken met de kleinste gemene deler (het kgv van de noemers), en tel dan de tellers op: 1/6 + 1/10 → kgv 30 → 5/30 + 3/30 = 8/30 = 4/15.
Hoe deel je breuken?
Vermenigvuldig met het omgekeerde: 3/4 ÷ 2/5 = 3/4 × 5/2 = 15/8 = 1 7/8. Delen door nul kan niet.
Hoe vereenvoudig ik een breuk tot de eenvoudigste vorm?
Deel teller en noemer door hun grootste gemene deler. 12/18: ggd = 6, dus 2/3. De modus “Breuk vereenvoudigen” toont de stappen van het algoritme van Euclides.
Hoe zet ik 0,333… om in een breuk?
Het repeterende blok 3 heeft één cijfer, dus de noemer is 9: 0,(3) = 3/9 = 1/3. Typ in modus “Decimaal → breuk” 0,(3), of 0 met 3 in het veld voor repeterende cijfers.
Waarom is dit nauwkeuriger dan een gewone rekenmachine?
Er wordt alleen met gehele tellers en noemers gerekend en exact vereenvoudigd. Een rekenmachine slaat afgeronde decimalen op, waardoor 1/3 0,3333333333 wordt en de som van drie derde 0,9999999999 kan opleveren.
Bronnen en wettelijke basis
Bijgewerkt op: · Redactioneel beleid
Vergelijkbare tools
- Volgorde van bewerkingen – rekenmachineVolgorde van bewerkingen stap voor stap: haakjes, machten, vermenigvuldigen en delen, optellen en aftrekken. Met breuken en de regel bij elke stap.
- Machtsverheffen en logaritme rekenen met stappenBereken machten, n-de machtswortels en logaritmen (ln, log, elk grondtal) online, met stap-voor-stap uitleg en negatieve of gebroken exponenten.
- Standaarddeviatie berekenenPlak je getallen voor gemiddelde, mediaan, modus, spreidingsbreedte, variantie en standaarddeviatie (steekproef en populatie) – met alle stappen.
- Procenten berekenen met de procentcalculatorProcenten berekenen: P% van een getal, hoeveel procent een getal van een ander is, procentuele verandering, toename en korting – met formule en elke rekenstap.
- Regel van drie rekenmachineLos de regel van drie op: rechtevenredig of omgekeerd evenredig. Vul a, b en c in en krijg x, de eenheidswaarde en de berekening stap voor stap.
- Rekenmachine onlineGratis online rekenmachine: typ of tik en zie meteen de uitkomst – met volgorde van bewerkingen, haakjes, procent, wortel, tussenstappen en geschiedenis.
- Ben ik geslaagd? Bereken je uitslag en eindcijfersBen ik geslaagd? Vul je SE- en CE-cijfers in en zie per regel van de slaag-zakregeling of je erdoor bent, met je eindcijfers. Voor havo, vwo en vmbo.
- Getallendictee online met voorleesstem en antwoordenGetallendictee online: kies het getalgebied, de tool trekt willekeurige getallen, leest ze voor en toont de antwoorden in cijfers en woorden. Tot 100 of groter.
- Cijfer berekenen met punten, N-term of cesuurCijfer berekenen uit je punten: voor het centraal examen met de N-term volgens de officiële formule, voor een toets met cesuur. Met rekenweg en omzettabel.