PL

Wzór empiryczny i wzór rzeczywisty – kalkulator

Ten kalkulator wyznacza wzór empiryczny metodą z OpenStax Chemistry: mole każdego pierwiastka, dzielenie przez najmniejszą wartość, liczby całkowite. Nikotyna z 74,02 % C, 8,710 % H i 17,27 % N daje C5H7N; z masą molową 162,28 g/mol wzór rzeczywisty to C10H14N2.

Źródło: OpenStax, Chemistry 2e, section 3.2 “Determining Empirical and Molecular Formulas” (Examples 3.11–3.13: hematite Fe2O3, CO2 from 27.29 % C, nicotine C5H7N → C10H14N2; Cl2O7, N2O5, caffeine C8H10N4O2) (read 09.10.2026). Stan na: .

symbol i wartość, np. Fe 34,97 O 15,03 (gramy) albo C 40 % H 6,71 % O 53,3 %
g/mol
do wzoru rzeczywistego; 0 = tylko wzór empiryczny
Moje narzędziaWpisane dane są zapisywane tylko w tej przeglądarce.

Wynik

Wzór
Wzór empiryczny C5H7N · wzór rzeczywisty C10H14N2
Obliczenia
Pierwiastekg lub %Masa atomowamol÷ najmniejszaIndeks
C74,02012,0116,16274,9985
H8,7101,0088,64097,0087
N17,27014,0071,23301,0001
Masa wzoru empirycznego81,118 g/mol
n = masa molowa ÷ masa wzoru162,28 ÷ 81,118 = 2,001 → 2
Wzór rzeczywistyC10H14N2
Obliczono ze standardowymi masami atomowymi IUPAC; stosunki różniące się od liczby całkowitej najwyżej o 0,1 liczą się jako całkowite. Dane doświadczalne z większym błędem mogą dać inny wzór – wynik jest wtedy tylko oszacowaniem.

Jak to obliczamy

Trzy kroki od składu do wzoru empirycznego: (1) podziel masę każdego pierwiastka przez jego masę atomową, aby otrzymać liczbę moli, (2) podziel wszystkie liczby moli przez najmniejszą, (3) jeśli zostaje stosunek taki jak 1,5, pomnóż wszystkie wartości przez najmniejszą liczbę całkowitą, która daje liczby całkowite. Z procentami jest tak samo: to gramy w 100 g próbki. Wzór empiryczny (elementarny) podaje najprostszy stosunek atomów, wzór rzeczywisty (sumaryczny) – ich faktyczną liczbę w cząsteczce.

Przykłady (wiersze 1–5 z OpenStax Chemistry 2e)

DaneStosunek molowyWzór empirycznyMasa molowaWzór rzeczywisty
Fe 34,97 g, O 15,03 g1 : 1,500Fe2O3––
C 27,29 %, O 72,71 %1 : 2,000CO2––
N 0,130 g, O 0,370 g1 : 2,492N2O5––
C 74,02 %, H 8,710 %, N 17,27 %4,998 : 7,008 : 1C5H7N162,28 g/molC10H14N2
C 49,47 %, H 5,201 %, N 28,84 %, O 16,48 %3,999 : 5,009 : 1,999 : 1C4H5N2O194,2 g/molC8H10N4O2
C 40,0 %, H 6,71 %, O 53,3 %1 : 1,999 : 1CH2O180,16 g/molC6H12O6

Od wzoru empirycznego do wzoru rzeczywistego

Wzór rzeczywisty to całkowita wielokrotność wzoru empirycznego: n = masa molowa ÷ masa wzoru empirycznego. Dla nikotyny (C5H7N) masa wzoru wynosi 81,118 g/mol; 162,28 ÷ 81,118 = 2,0005, więc C10H14N2. OpenStax wyznacza masę molową z tego, że 40,57 g to 0,2500 mol. Masy atomowe to standardowe masy atomowe IUPAC (C 12,011, H 1,0080, N 14,007, O 15,999, Fe 55,845). Masę molową dowolnego wzoru policzysz w kalkulatorze masy molowej, a stopnie utlenienia pierwiastków w związku – w kalkulatorze stopnia utlenienia.

Najczęściej zadawane pytania

Jak obliczyć wzór empiryczny z procentów?

Traktuj procenty jak gramy w 100 g, zamień je na mole i podziel przez najmniejszą wartość. 27,29 % C i 72,71 % O dają 2,272 i 4,545 mol, stosunek 1 : 2, czyli CO2.

Co zrobić, gdy stosunek nie jest liczbą całkowitą?

Pomnóż wszystkie stosunki przez tę samą małą liczbę całkowitą: 1 : 1,5 daje 2 : 3 (Fe2O3), 1 : 3,5 daje 2 : 7 (Cl2O7), a 1,33 wymaga czynnika 3.

Jak wyznaczyć wzór rzeczywisty?

Podziel masę molową przez masę wzoru empirycznego i pomnóż indeksy: 180,16 ÷ 30,026 = 6, CH2O × 6 = C6H12O6.

Czym różni się wzór empiryczny od rzeczywistego?

Wzór empiryczny podaje najprostszy stosunek atomów, wzór rzeczywisty ich liczbę w cząsteczce. Dla CO2 i Fe2O3 są takie same, ale glukoza C6H12O6 ma wzór empiryczny CH2O, a benzen C6H6 – CH.

Czy mogę wpisać gramy zamiast procentów?

Tak. Fe 34,97 O 15,03 (gramy hematytu) daje ten sam Fe2O3.

Jakich mas atomowych używa kalkulator?

Standardowych mas atomowych komisji IUPAC CIAAW, np. C 12,011, H 1,0080, O 15,999. Podręczniki z zaokrąglonymi wartościami mogą się różnić na ostatniej cyfrze stosunków.

Źródła i podstawa prawna

Stan na: · Zasady redakcyjne

Podobne narzędzia