Transkripsiyon ve translasyon hesaplama
Bu araç transkripsiyon translasyon adımlarını yapar: DNA dizisini mRNA’ya çevirir ve kodonları amino asit olarak okur. Kalıp zincir TAC GGA TCA ATT, AUG CCU AGU UAA mRNA’sını ve Met-Pro-Ser zincirini verir; ardından bir stop kodonu gelir. Kalıp mı kodlayan zincir mi girdiğinizi ve okumanın ilk AUG’den başlayıp başlamayacağını seçin.
Kaynak: NHGRI Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms: Codon – three nucleotides; 64 codons, 61 for amino acids and 3 stop signals; GCA = alanine, UAG = stop (read 10.10.2026). Güncelleme: .
Nasıl hesaplanır?
Transkripsiyonda DNA kalıp zincirindeki her baz bir RNA bazıyla eşlenir: A → U, T → A, G → C, C → G. Translasyonda mRNA üçerli gruplar (kodonlar) hâlinde okunur; her kodon bir amino asidi ya da durmayı gösterir. Eşleşme kuralları ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı NHGRI’nin sözlüğünden alınmıştır: adenin timinle, sitozin guaninle eşleşir; RNA’da timinin yerini urasil alır. Kodon tablosu NCBI’nin yayımladığı standart genetik koddur.
Örnekler: kalıp zincirden proteine
| DNA (kalıp) | mRNA | Amino asitler |
|---|---|---|
| TAC GGA TCA ATT | AUG CCU AGU UAA | Met-Pro-Ser |
| TAC AAA CCG ATT | AUG UUU GGC UAA | Met-Phe-Gly |
| TAC CGA TTC ATC | AUG GCU AAG UAG | Met-Ala-Lys |
| TAC CTT GTG ACT | AUG GAA CAC UGA | Met-Glu-His |
Kodlayan zinciri girerseniz mRNA aynı diziye sahiptir, yalnızca T yerine U vardır: ATG CCT AGT TAA, AUG CCU AGU UAA verir. Bazlar yazdığınız sırayla eşlenir. OpenStax Biology’ye göre mRNA 5′→3′ yönünde oluşur ve DNA’nın iki zinciri antiparaleldir: kalıp zinciri 3′’ten 5′’e (yukarıdaki TAC … ATT gibi), kodlayan zinciri 5′’ten 3′’e girin; böylece kodonlar soldan sağa okunur.
Kodonlar
| Kodon | Anlamı |
|---|---|
| AUG | Met |
| GCA | Ala |
| UUU | Phe |
| UGG | Trp |
| UAA | Stop |
| UAG | Stop |
| UGA | Stop |
- 4 × 4 × 4 = 64 kodon vardır: NHGRI’ye göre 61’i amino asit kodlar, 3’ü durma sinyalidir.
- NCBI başlangıç kodonu olarak AUG’yi (metiyonin) belirtir; nadir alternatif başlangıçları da sayar, araç bunları kullanmaz.
- Standart kod kullanılır. Bazı canlılar ve mitokondriler farklı kodlar kullanır; NCBI bunları ayrıca listeler.
Kalıtımla ilgili hesaplar için kan grubu hesaplama; 4³ = 64 gibi kuvvetler için üslü sayı hesaplama kullanılabilir.
Sıkça sorulan sorular
DNA’dan mRNA nasıl yazılır?
Kalıp zincirden başlıyorsanız her bazı eşleyin: A → U, T → A, G → C, C → G. Kodlayan zincirden başlıyorsanız her T’yi U yapmanız yeterlidir.
TAC GGA TCA ATT dizisinin mRNA’sı nedir?
AUG CCU AGU UAA. Met-Pro-Ser’i kodlar; UAA bir stop kodonudur.
Stop kodonları hangileridir?
Standart kodda UAA, UAG ve UGA. Translasyon bunlarda sona erer.
Protein neden metiyoninle başlar?
NCBI başlangıç kodonu olarak AUG’yi belirtir ve AUG metiyonini (Met) kodlar. “İlk AUG’den” seçeneğinde araç önce bu kodonu arar.
RNA’da neden T yerine U vardır?
NHGRI’ye göre urasil RNA’nın dört bazından biridir ve adeninle eşleşir; DNA’da onun yerine timin kullanılır.
Kaynaklar ve yasal dayanak
- NHGRI Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms: Codon – three nucleotides; 64 codons, 61 for amino acids and 3 stop signals; GCA = alanine, UAG = stop (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Base Pair – adenine pairs with thymine, cytosine with guanine (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Uracil – in RNA uracil pairs with adenine; DNA uses thymine instead (read 10.10.2026)
- NHGRI Talking Glossary: Transcription – making an RNA copy (mRNA) of a gene’s DNA sequence (read 10.10.2026)
- NCBI, The Genetic Codes – 1. The Standard Code (transl_table=1), codon table and initiation codon AUG (read 10.10.2026)
- OpenStax Biology 2e, 14.2 DNA Structure and Sequencing: the two strands are anti-parallel (read 10.10.2026)
- OpenStax Biology 2e, 15.2 Prokaryotic Transcription: mRNA complementary to the template strand, synthesized in the 5′→3′ direction (read 10.10.2026)
Güncelleme: · Editoryal ilkeler
Benzer araçlar
- Kan grubu hesaplama: çocuk hangi kan grubunda olabilir?Kan grubu hesaplama: anne ve babanın kan grubundan çocuğun olası AB0 kan grubu ve Rh faktörü; her genotip eşleşmesi için Punnett karesi yüzdeleri.
- Üslü sayı hesaplama adım adımÜslü sayı hesaplama: üs, n. dereceden kök ve her tabanda logaritma hesaplayın – negatif ve kesirli üslerle, adım adım çözüm ve bilimsel gösterimle.
- Kombinasyon hesaplamaKombinasyon hesaplama aracı: tekrarlı ve tekrarsız kombinasyon ve permütasyon, C(n, r) ve faktöriyel – çok büyük sayılarda bile tam sonuç, formül ve adımlarla.
- Online hesap makinesiÜcretsiz online hesap makinesi: yazın veya dokunun, sonuç anında gelsin – işlem önceliği, parantez, yüzde, karekök, adım adım çözüm ve geçmiş.
- Yaş HesaplamaYaş hesaplama: doğum tarihinizi girin, kaç yaşında olduğunuzu yıl, ay ve gün olarak, toplam gün ve hafta cinsinden ve bir sonraki doğum gününüzü görün.
- Dönem puanı hesaplamaDönem puanı hesaplama: sınav, performans ve proje puanlarını girin; lise ya da ortaokul karne notunu, yıl sonu puanını ve geçmek için gereken notu görün.
- Akrep ile yelkovan arasındaki açıAkrep ile yelkovan arasındaki açıyı her saat için |30h − 5,5m| formülüyle hesaplayın: küçük ve büyük açı, akrebin ve yelkovanın konumu, adım adım çözüm.
- Deyimler testi – deyimler ve anlamlarıDeyimler testi: 50 deyimin anlamını bulun, anlamdan deyimi seçin ya da boşluğu doldurun. 4 şıklı, cevap anında; TDK anlamlarıyla deyimler listesi de var.
- Yerel saat hesaplamaYerel saat hesaplama: iki boylam arasındaki farkı 4 dakikayla çarparak bir yerin yerel saatini bulun. Doğu ileri, batı geri – adım adım ve örnek sorularla.