Spanningsverlies berekenen en kabeldikte bepalen
Spanningsverlies berekenen in het kort: ΔU = 2 · L · I · ρ / A (draaistroom: √3 in plaats van 2, maal cos φ). 25 m koperkabel van 2,5 mm² met 16 A op 230 V verliest 5,5 V = 2,4 %. Andersom geeft de calculator de kabeldikte voor een maximaal spanningsverlies.
Bron: IEC 60364-5-52, IEC 60364-5-52:2009 – Low-voltage electrical installations, wiring systems; Annex G (informative): voltage drop 3 % lighting / 5 % other uses. Bijgewerkt: .
Zo wordt het berekend
Formules voor spanningsverlies
Een deel van de spanning gaat verloren in de weerstand van de kabel. Met de enkele kabellengte L, stroom I, doorsnede A en soortelijke weerstand ρ geldt:
- Gelijkstroom: ΔU = 2 · L · I · ρ / A
- Wisselstroom (1 fase): ΔU = 2 · L · I · ρ · cos φ / A
- Draaistroom: ΔU = √3 · L · I · ρ · cos φ / A (t.o.v. de spanning tussen fasen)
De 2 staat voor heen- en retourgeleider. Omgevormd geeft dat de benodigde kabeldikte: A = 2 · L · I · ρ · cos φ / ΔU. De reactantie is verwaarloosd; voor gewone installaties tot ongeveer 35 mm² is dat nauwkeurig genoeg.
Weerstandswaarden
Koper: ρ = 1/58 Ω·mm²/m = 0,0172 bij 20 °C (IEC 60028); aluminium: 0,0283 Ω·mm²/m (IEC 60889). De weerstand stijgt ongeveer 0,4 % per kelvin – stel de geleidertemperatuur in voor een realistischer resultaat.
Voorbeelden
| Toepassing | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| Wandcontactdozen 230 V, 16 A, 25 m, 2,5 mm² | 2 · 25 · 16 / (58 · 2,5) | 5,5 V = 2,4 % |
| Laadpaal 400 V, 16 A, 30 m, 4 mm² | √3 · 30 · 16 / (58 · 4) | 3,6 V = 0,9 % |
| 12 V zonnepaneel, 10 A, 5 m, 2,5 mm² | 2 · 5 · 10 / (58 · 2,5) | 0,69 V = 5,7 % |
Hoeveel spanningsverlies mag?
De internationale norm IEC 60364-5-52 beveelt in bijlage G (informatief) maximaal 3 % voor verlichting en 5 % voor overige verbruikers aan bij aansluiting op het openbare laagspanningsnet. In Nederland is NEN 1010 de installatienorm, in België het AREI.
Beperkingen
Deze calculator controleert alleen het spanningsverlies. De stroombelastbaarheid, de kortsluitbeveiliging en de keuze van de installatieautomaat moeten apart kloppen. Werk aan 230/400 V-installaties hoort bij een erkend installateur.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je spanningsverlies?
Bij wisselstroom: ΔU = 2 · L · I · ρ · cos φ / A, met ρ = 0,0172 Ω·mm²/m voor koper. Voorbeeld: 30 m, 10 A, 1,5 mm² → 6,9 V = 3 % van 230 V.
Hoe bereken je spanningsverlies bij 3 fasen?
ΔU = √3 · L · I · ρ · cos φ / A, ten opzichte van 400 V. 50 m, 32 A, 6 mm², cos φ 0,9 geeft 7,2 V = 1,8 %.
Hoe bereken je de kabeldikte?
A = 2 · L · I · ρ / ΔU max. Voor 40 m, 16 A en 3 % van 230 V (6,9 V): 2 · 40 · 16 / (58 · 6,9) = 3,2 mm² → 4 mm².
Welke kabeldikte bij 12 V?
Bij 12 V is 3 % maar 0,36 V. Voor 10 A over 5 m: 2 · 5 · 10 / (58 · 0,36) ≈ 4,8 mm², dus 6 mm².
Hoeveel spanningsverlies is toegestaan?
Als richtwaarde 3 % voor verlichting en 5 % voor overige verbruikers (IEC 60364-5-52, bijlage G). Raadpleeg daarnaast NEN 1010 of het AREI.
Bronnen en wettelijke basis
- IEC 60364-5-52: IEC 60364-5-52:2009 – Low-voltage electrical installations, wiring systems; Annex G (informative): voltage drop 3 % lighting / 5 % other uses
- NBS HB 100 / IEC 60028 / IEC 60889: NBS Handbook 100 – Copper Wire Tables: annealed copper standard (1/58 Ω·mm²/m, α = 0.00393 /K at 20 °C); aluminium 0.028264 Ω·mm²/m, α = 0.00403 /K per IEC 60889
- NIST SP 811: NIST SP 811, Appendix B.8 – circular mil = 5.067 075 × 10⁻¹⁰ m² (1 kcmil = 0.5067 mm²); foot = 3.048 × 10⁻¹ m (exact)
- IEC 60228:2023: IEC 60228:2023 – Conductors of insulated cables (nominal cross-sections)
Bijgewerkt op: · Redactioneel beleid
Vergelijkbare tools
- AWG naar mm2 omrekenen: tabel en rekenmachineReken AWG om naar mm² en mm² naar AWG, met diameter en koperweerstand, een volledige tabel van 4/0 tot 40 AWG en de dichtstbijzijnde metrische kabeldoorsnede.
- Voorschakelweerstand voor een LED berekenenWeerstand voor een LED berekenen op 5, 12 of 24 V: ohmwaarde, standaardwaarde E12/E24, gedissipeerd vermogen en benodigde wattage – in serie of parallel.
- Laadkosten van een elektrische auto berekenenBereken de laadkosten van je elektrische auto thuis en bij een publiek laadpunt: accucapaciteit, laadniveau, laadverlies en prijs per kWh.
- Stroomkosten van een apparaat berekenenBereken het verbruik en de stroomkosten van een apparaat: vermogen in watt, uren per dag, dagen per week en de kWh-prijs – kosten per dag, maand en jaar.
- Rekenmachine onlineGratis online rekenmachine: typ of tik en zie meteen de uitkomst – met volgorde van bewerkingen, haakjes, procent, wortel, tussenstappen en geschiedenis.
- Debiet in een buis berekenenDebiet buis berekenen uit diameter en snelheid, of andersom, met Reynoldsgetal en drukverlies voor waterleidingen. Met de berekening erbij.
- Haakjes wegwerkenHaakjes wegwerken online: werk haakjes en machten uit, herken merkwaardige producten en zie elke stap, ook met meerdere variabelen.
- Aantal neutronen, protonen en elektronen berekenenAantal neutronen, protonen en elektronen van een atoom, isotoop of ion berekenen uit atoomnummer Z, massagetal A en lading – met de tussenstappen.
- Condensator code lezen en omrekenenCondensator code ontcijferen: zet een opdruk als 104K om in pF, nF en µF met tolerantie, of zoek de codering bij een waarde zoals 4,7 nF.